bilim | bildirgec.org

ilk robot'u ne kadar da Elmer SPERRY yaptı diye bilinse de aslında ondan önce islam bilimcilerden El-Cezeri robotların babası olarak bilinir ve sibernetik üzerinde yoğunlaşmıştır ve birçok kontrol sistemi ve saatler yapmıştır.

Bu bildiride ise, işte o heryerde kulanılan robotların site tarımlarına nasıl bir güzellik katığını göreceksiniz.

ilk olararak şu yazıyla başladığım, bilime yön veren tarihteki en etkili bilim adamlarına, yani bilimin öncülerine yer vermeye devam ediyorum.

8 - Charles Darwin (1809 – 1882)

Aptalların yaptığı deneyleri severim. O yüzden sürekli onlardan yapıyorum.

İngiliz doğa bilimci ve biyolog olan darwin, tüm canlı türlerinin bir süreç boyunca ortak atalardan evrim geçirmesini savunan doğal seleksiyonu (doğal seçilim) kullanarak evrim teorisini öne sürmüştür.

ortaya attığı bu teori, yaşadığı dönemde bilim dünyasını ikiye bölmüş, bazı kesimler tarafından kabul görse de aşırı tepkiler almıştır. Fakat ölümünden sonra 1930’lı yıllarda onun doğal seleksiyon teorisi, gelişim sürecinin geniş anlamdaki ilk açıklaması olarak kabul edilmiş ve hatta günümüzde de modern evrimsel sentezin temellerini oluşturmuştur.

uzun yaşamımda öğrendiğim bir şey var: gerçeklikle ölçüştürüldüğünde tüm bilimimiz ilkel ve çocukça kalmaktadır - ama gene de sahip olduğumuz en değerli şeydir, bilim!
albert einstein

tüm zamanların en etkili bilim adamlarının tanıtıldığı bu yazı dizisine

• en etkili bilim adamları (newton, einstein ve tesla)
  ile başlayıp
• en etkili bilim adamları (Galileo Galilei ve Leonardo da Vinci)
  diye devam etmiştik.

buyrun, kaldığımız yerden devam edelim.

6 - Marie Curie (1867 - 1934)

hayatta hiçbir şeyden korkmayın fakat her şeyi anlamaya çalışın.

polonya asıllı fizikçi ve kimyager. radyoaktivite alanında öncü olan Marie Curie, iki farklı bilim dalında (fizik ve kimya) nobel ödülü kazanmış tek kişidir. bunun yanında paris üniversitesinin ilk kadın profesörüdür.

bilim dünyasını bu denli etkileyen ve bilinen tek kadın bilim adamı olan curie'nin en önemli barşarıları arasında şunlar sayılabilir:

• iki yeni radyoaktif element olan radyum ve polonyumun keşfi
• radyoaktivite teorisinin oluşumuna katkı
• radyoaktif izotopların yalıtımı için çeşitli teknikler

ayrıca kendi bireysel yönetimi ile kanser tedavisinde, radyoaktif izotopların kullanıldığı dünyanın ilk çalışmalarını yürütmüştür.

Yeni ortaya çıkan influenza A (H1N1) grip virüsü ilk olarak 2009 Nisanında tespit edildi ve domuz kaynaklı olduğu saptandı. Virüs insanları enfekte ediyor. İnsandan insana bulaşabilen bu virüse bağlı hastalık ciddi bir salgın şeklinde ABD’yi etkilemiş gözüküyor. Keza uluslararası alanda rapor edilen domuz gribi vakaları giderek artmakta.

İnfluenza A (H1N1) gribinin (domuz gribi) mevsimsel griple aynı yoldan bulaştığı düşünülüyor. Yani virüsle enfekte kişinin öksürmesi, aksırması ve hapşırmasıyla virüs yeni bireylere ulaşabiliyor.

Domuz gribinin belirtileri nelerdir?

H1N1 enfeksiyonunun belirtilerinin geniş bir yelpazede olduğu söylenebilir. Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, vücut sızlaması, baş ağrısı, titreme ve halsizlik belirtiler arasında sıralanabilir. Önemli sayıda hastada bulantı, kusma ve diyarenin de (ishal) görüldüğünü eklemek gerekir.

Yeni yapılan çalışmaya göre, uzun süren yavaş yürüyüşlerin dar bir zamanı kapsayan, sert ve hızlı yürüyüşlere göre fazla kilolardan kurtulmaya ve kalp sağlığının geliştirilmesine daha fazla katkı sağladığı saptandı.

Sık yapılan uzun yavaş yürüyüşlerin –haftada 5 veya 6 gün makul bir hızda günde 45–60 dakika süren yürüyüşler— daha fazla kalori yakılmasını sağladığı, kalp fonksiyonlarını geliştirdiği ve vücuttaki yağ miktarını azalttığı tespit edildi. Şu anda uygulanan standart kardiyak (kalbi ilgilendiren) rehabilitasyon programı ise, haftada üç kez 25–40 dakika hızlı bir ritimde yapılan yürüyüşleri, bisiklet kullanmayı veya kürek çekmeyi içeriyor.

Vermont Üniversitesi’nden kardiyak rehabilitasyon bölüm şefi Prof. Dr. Philip A. Ades, kalp hastalarında kilo kaybının faydaları konusunda tam bir netliğe ulaşılmadığını belirtiyor ve ekliyor;

daha önce, en etkili bilim adamları (newton, einstein ve tesla) demiştik.
kaldığımız yerden devam edelim.

4 - Galileo Galilei (1564 – 1642)

keşfedildikten sonra bütün gerçekleri anlamak kolaydır; mühim olan onları keşfetmektir.

italyan fizikçi ve astronom Galileo'nun en önemli başarıları arasında teleskopu geliştirmesi ve astronomik gözleme yenilikler getirmesi sayılabilir. Bu sebepten Galileo, "Modern fiziğin babası” veya “teleskobik anstronominin babası" olarak anılır. pisa kulesi deneyi olarak bilinen tarihteki ilk düşünce deneylerinden birini gerçekleştirmiş, 1597′de pusulayı ticari olarak piyasaya süren ilk kişi olmuştur. 1600’lü yıllarda ilkel bir termometre ve kalp atışı ölçümüne yardımcı olan bir sarkaç geliştirmiş. 1604′te serbest düşme hareketinin matematiksel eşitliklerini, venüsün evrelerini ve jüpiterin en büyük dört uydusunu keşfetmiş, güneş ve ay üzerindeki lekeler üzerinde çeşitli gözlemlerde bulunmuştur. Yaptığı gözlemler sırasında kilise tarafından da yakın bir şekilde takip edilen bilim adamı, dünyanın evrenin merkezi (Yermerkezlilik) değil de güneşin evrenin merkezi olduğunu (Günmerkezlilik) ve dünyanın kendi ekseni etrafında döndüğünü açıklamasıyla birlikte dinsiz ilan edildi. Çünkü bu açıklama İncil’le ters düşüyordu ve Galileo engizisyon mahkemesinde yargılandı. Mahkeme kararı ile açıkladığı gerçekleri reddetmeye zorlandı. Asılmamak için reddetti ve kendisiyle özdeşleşen cümleyi sarf etti:

“E pur si muove” (Ama o hala dönüyor)

Yaşamının son yıllarını kör olarak geçiren galileo, ölümünden 360 yıl sonra kilise ile bilimi tekrar karşı karşıya getirdi.

Bilim & teknik’in darwin kapağı skandalından sonra (ki hatırlatmaya gerek bile duymuyorum eminim bütün bildirgeç okurlarının aşina olduğu bir konu) Türkiye’de okunabilecek güzel bir Türkçe bilim dergisi kalmadığı için üzülüyordum ki tam bu sırada ntv bilim yayın hayatına başladı. Hiç şaşılmayacak şekilde de ikinci sayısının büyük bir kısmını darwin dosyasına ayırdı (ki bence keşke darwin kapağı ile çıksalardı). Hem hala güncel olan bu konuya değinmek hem de beğendiğim bazı alıntıları sizlerle paylaşarak güzel bir “darwin kapağı (!)” bildirisi hazırlamak istedim.

Öncelikle derginin okur mektupları köşesinden bir alıntı yapmak istiyorum:

“çeşitli internet sitelerinde ntv bilim dergisinin darwin kapaklı sayısının çıkacağını okudum. Defalarca çökertilmiş bu düşüncenin ve insan fıtratına aykırı bu görüşün derginizde yayınlanacak olması ihtimali bile inanılır gibi değildir. Eğer böyle bir şey olursa kendim başta olmak üzere, ntv’nin bütün bulunduğunuz sektörlere boykot gösterip çevreme ve elimden geldiğince herkese bu durumu anlatıp size tepki göstermeye davet edeceğim. Ümit ediyorum ki yapılan haberler gerçek dışıdır.” –furkan doğan-

Ntv bilim’in bu güzide bilimsever okura cevabı ise şöyle:

“haberler gerçek dışı değildir (yine de, kapak konusu değil dosya konusu olarak düzeltelim), fakat darwin’in “defalarca çökertilmiş” olduğu gerçekdışıdır. (dosyamızdaki yazılara bakınız lütfen.) okurumuzun yaklaşımı ise bilimdışıdır, ama belki daha önemlisi hoşgörü dışıdır, beğenmediği gerçekleri yok sayma işidir.”

Darwin dosyası kapsamında orta doğu teknik üniversitesi biyoloji bölümü öğretim üyesi prof.dr.aykut kence ile bir söyleşi yapılmış ve burada “yaradılışçı mitler” ve “yaradılışçı yanlışlar”dan bazılarına yer verilmiş.

uzun yaşamımda öğrendiğim bir şey var: gerçeklikle ölçüştürüldüğünde tüm bilimimiz ilkel ve çocukça kalmaktadır - ama gene de sahip olduğumuz en değerli şeydir, bilim!
albert einstein

bilim en iyi anlamıyla, doğruyu bulmak olup biten ya da süregelen olayları anlamak ve de açıklamak için ussal olduğu kadar imgesel ve duygusal tüm becerilerimizi kapsayan bir etkinliktir. ve elbette bir birey, bu etkinliğe dahil olduğu ölçüde bilimi anlama fırsatı bulur.
bilime öncülük edenleri tanımak da bu etkinliğin bir parçası olup, özellikle genç kuşaklarda bilimsel etkinliklere katılma isteği uyandırabilecek güzel bir yoldur.
bu amaçla bilim dünyasına damgasını vuran, bilimin gelişmesine oldukça önemli katkılar sağlayan bilim dünyasındaki en etkili bilim adamlarına yani bilimin öncülerine yer vereceğim.

1 - Isaac Newton (1643 - 1727)

kendimi, henüz keşfedilmemiş gerçeklerle dolu bir okyanusun kıyısında oyun oynayan bir çocuk gibi görüyorum.

insanlık tarihinin en etkili adamlarından biri olan Newton, ingiliz bir fizikçi, matematikçi, astronom, doğa filozofu, simyacı ve teolog. 1687 yılında yayınlanan philosofiæ naturalis principia mathematica (doğa felsefesinin matematik ilkeleri) adlı kitabı, bilim tarihinin gelmiş geçmiş en önemli kitabı olarak kabul edilir. aynı zamanda bilim tarihinin en meşhur kitabı da. newton bu üç ciltlik kitabında, yayınlandığı dönemden sonraki 300 yıl boyunca fiziksel evreni bilimsel olarak incelemeye olanak sağlayan ve modern mühendisliğe temel olan, evrensel kütleçekim yasasından ve üç hareket yasasında bahsetmiştir. Newton hareket yasaları olarak da bilinen bu yasalar klasik mekaniğin temelini oluşturmuştur.