deney | bildirgec.org

Yok kara delik oluşturacak hepimizi yutacak, yok efendim beyazını anlamadan kara maddeyle ne oynarsınız eleştirileri yapıladursun, Cern'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (Large Hadron Collider) ATLAS'ın büyük günü için hazırlanmaya başladı bile.

Araştırmayı seven, deneyci, mucit ruhlu insanlar mısınız? Peki 1,000,000 $ kazanmak ister misiniz? Cevabınız "Eh, neden olmasın?" ise InnoCentive'e bir gözatın.

InnoCentive 2001 yılında Indianapolis'te kurulan bir "açık inovasyon" şirketi. Şirket bugün Waltham, Massachusetts'deki merkezinden yönetiliyor.

InnoCentive bir inovasyon şirketi olmasına rağmen bir Ar-Ge kuruluşu değil. Misyonu, problemlerine çözüm arayan, aralarında Rockefeller Vakfı, Procter & Gamble ve Eli Lilly (yabancı gelebilir, ben Prozac'ın üreticisi diyeyim) gibi alanlarında lider vakıf ve şirketleri, çözüm sunabilecek bireyler ve gruplarla buluşturmak. Şirket, bu yönüyle Web 2.0'la hayatımıza giren ve henüz çok yeni bir terim olan (ilk kez Haziran 2006'da Wired Magazine'de kullanıldı) bir 'crowdsourcing' (bazı kaynaklarda 'vatandaş bilimi (citizen science)' olarak da geçiyor) proje ajanı.

İnsanoğlunun yaklaşık 1 milyon yıldır yeryüzünde olduğu tahmin ediliyor. Yeryüzündeki bu uzun ömrümüze rağmen maddenin tam olarak ne olduğu keşfedilemedi. Atom denilen parçacıkların varlığının bulunması maddenin üzerindeki esrarı bir parça kaldırdıysa da atomu oluşturan parçacıkların ne olduğu, atom içerisindeki hareketleri, momentumları problemler çözüm bekliyor. Bu problemlere çözüm bulmak için 20. yüzyılda yeni yeni gelişen bir bilim olan parçacık fiziği, maddenin yapısını oluşturan bu tanecikler arasındaki ilişkiyi konu alır.
Günümüzde parçacık fiziğinin en önemli deney parçası hızlandırıcılardır. Maddenin yapısının derinlerine inmek için hızlandırıcı adı verilen deney düzenekleri kurulmasının en iyi yol olduğu Ernest Lawrance'ın kiklotronu icadından sonra anlaşıldı.

Ancak hızlandırıcılar öylesine büyük ve pahalıydı ki Avrupa'nın bu düzenekleri tek başına kurması ve bu teknolojiyi elde etmesi ancak 20. yüzyılın 2. yarısında gerçekleşti. Avrupalı fizikçiler 1954'te İsviçre Cenova'da merkezi bir laboratuar kurmaya karar verdiler ve böylece CERN (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) kurulmuş oldu. Bu tarihten sonra CERN yüksek enerji fiziğindeki teknik ve bilimsel gelişmelerde başrolü oynamaya başladı. CERN 'in kurulmasından sonra parçacık fiziği bilgilerimiz hızla gelişti ve pek çok atomaltı denilen parçacık keşfedildi.

Hızlandırıcılarda parçacıklar elektromıknatıslarla hızlandırılıyor ve bir engele çarptırılıyorlardı. Çarpmışmadan sonra etrafa saçılan parçacıkların momentumlerı ölçülerek veriler toparlanıyor ve inceleniyordu. Büyük hızlandırıcılar macerasının başlamasından hemen sonra fizikçiler fark ettiler ki hızlandırılmış bir parçacık demeti sabit bir hedefe çarptığında, enerjinin çoğu hedefin geri tepmesinde harcanıyor ve asıl amaç olan parçacık çalışmaları ve parçacıkların etkileşim araştırmaları için geriye sadece küçük bir yüzde kalıyor, bu da gerçekçi sonuçlar vermeyebiliyordu. Bunun yerine eğer iki parçacık demeti birbiriyle kafa kafaya çarpıştırılırsa geri tepme için hiç enerji harcanmayacak, tüm enerji deneye kalacaktı. Bu düşünce ile çarpıştırıcı denilen deney düzenekleri kullanılmaya başlandı ve çarpıştırıcılar, atom hakkındaki bilgilerimizi sınırların çok ötesine taşıdı.

Diğer laboratuarlar elektronları çarpıştırmaya yoğunlaşırlarken, CERN protonlar üstünde çalışıyordu. Bu elektron çarpıştırmaya göre daha zor ve yüksek teknoloji isteyen bir işti. Ancak CERN fizikçileri pek çok teknolojik zorluğun da üstesinden gelerek ilk proton-proton kafa kafaya çarpışmasını 1971 yılında gerçekleştirdiler.
Dünya parçacık fiziği tarihinde çok önemli bir yerde bulunan CERN’in bu gün 20 asil ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 8 gözlemci üyesi vardır.
CERN'de yüzlerce bina, 3000 kişilik destek personeli ve nöbetleşe kısa süreler için çalışan 2500 kadar fizikçi vardır. Bunlardan 100 kadarı teorik fizikçilerdir. Diğerleri ise, teorisyenlerin fikirlerinin tecrübe edildiği deney düzeneklerinin (mekanizmalarının) projelerini hazırlayan, yapımını sağlayan ve deneyleri yürüten tatbikatçılardır.
CERN, parçacık fiziği alanında olduğu gibi günlük hayatın daha çok içinde yer alan bazı buluşlarda da etkili olmuştur. Örneğin; web kavramı, CERN'de bir bilgisayar programcısı olan Tim Berners Lee'nin HTML adlı bilgisayar dilini bulup geliştirmesiyle oluşmuştur.

Bütçesi 9 milyar dolar olan bu deney Mayıs ayında gerçekleştirilecek!

Bir nevi Einstein' in görecelik teorisinin hayata geçirilip geçirilemeyeceği sorusuna cevap aranacak.

İki rus matematikçi Irinia Arefava ve Igor Volovich' in yaptığı açıklama: 'Mayıs ayında gelecekten gelen misafirler için hazırlanın' şeklinde oldu...

İsviçre’nin Cenevre kentindeki Avrupa Nükleer Araştırmalar Merkezi (CERN)' de gerçekleşecek deneye, 36 ülkeden binlerce fizikçi katılacak, Türkiye' den de Boğaziçi, Çukurova ve ODTÜ fizik bölümlerinden öğretim görevlileri katılacak.

Ortaokulda fen bilgisi dersinde anlatılan basit bir elektirik motorunun çalışma prensibini az çok hepimiz biliriz.

Bir mıknatısın arasına yerleşrilen bobine elektirik akımı verildiğinde akımın yönüne göre bobine bir kuvvet uygulanır ve harekete geçer.
Şu videoda ise bu deney iyice basitleştirilmiş bir pil ve bir vida kullanarak basit bir elektirik motoru nasıl yapılır bu videoyu seyrederek öğrenebilirsiniz..

boş vakti çok yaratıcılar kabilesi yeni bir deney ile karşımızda. lionel richie'nin 1984 yılında piyasaya çıkan "hello" şarkısının klibinden esinlenerek yaratılmış. klipte öğretmen olan lionel, görme engelli ama akıllı mı akıllı, yetenekli mi yetenekli bir öğrencisine aşıktır. aşkını dillendiremezken kız kör haliyle lionel'ın portre heykelini bir çırpıda yapıverir. deneye katılanlar da hello müziği eşliğinde gözleri bağlı olarak lionel richie portresi yapmaya çalışırlar. bakın ortaya neler çıkar:

şu forumdaki bir üye birkaç yıl önce uyuşturucu kullandığı gerekçesiyle ailesinin kapı önüne koyduğu bir gence fotoğraf makinası ve bir sürü film veriyor. filmlerin tamamını kullanınca sonuçları postalaması şartıyla fotoğraf makinasının onda kalabileceğini söylüyor. çocuğun ortadan kaybolmasıyla aletten umudunu kesiyor ancak birkaç yıl sonra postacı fotoğraf dolu bir paket getiriyor.

[fotoğraflardan bazıları]

ilginç bir rezonans salınımı deneyi. deneyde kullanılan bir chinook (uçan muz ) helikopter... çift rotarlı bu helikopter, dengesini ve dolaysıyla ritmini bozacak bir düzenek üzerinde çalıştırılınca ne hale geliyor... sapa sağlam bir düzeneğin bu denli dağılışı oldukça etkileyici doğrusu...