maymun | bildirgec.org

Keith Chen, Yale Üniversitesinde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör.
Keith Chen'in araştırması, maymunlara, para kullanmayı öğretmek ve bunun
sayesinde topladığı bilgileri, bizlerin yani insanların, para ile olan
ilişkisini karsılaştırıp, çeşitli sonuçlar çıkarmak. Araştırma, Yale
Üniversitesinin maymun laboratuarında başlıyor. Bu laboratuarda 7 adet capuchin
maymunları, bir ana ve birçok küçük deney kafeslerinde, para kullanmayı
öğreniyorlar. Para olarak, gümüş renkli, somun kullanılıyor. Süreç gayet basit.
Ana kafesten bir maymun alınıp, deney kafesine koyuluyor. Bu maymuna para adını
verdikleri somun veriliyor. Maymun öncellikle bu somunu kokluyor, ağzına
götürüyor. Bu aşamada bir tepsi içinde çeşitli yiyecekler getiriliyor: elma,
üzüm ve jell-o. Amaç, bu 7 maymunun her birinin sevdiği yiyecek türünü bulmak
ve bu yiyeceği elde etmek için parayı kullanmalarını sağlamak. Deney kafesindeki
maymun elmayı seçiyor. Araştırmacılar, maymuna elmayı vermeden önce, elinden
parayı alıp, maymuna yiyeceği veriyorlar. Bu süreç haftalarca sürüyor ve
maymunlar birkaç hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranın gücünü anlamaya
başlıyorlar. Maymunlar paranın kullanımını; araştırmacılar, en çok tercih edilen
yiyeceği öğrendikten sonra, yeni bir süreç başlıyor: fiyatlandırma. Bu yeni
süreçteki amaç, maymunların, biz insanlar gibi rasyonel kararlar verip
vermediğini bulabilmek. Böylece araştırmacılar, birçok maymunun tercihi olan
jell-o'nun fiyatını iki somun, elmanın fiyatını yarım somun ve üzümün fiyatını
ise bir somun yapıyorlar. Buldukları sonuç ise gerçekten ilginç. Maymunlar,
deney sırasında, biz insanlar gibi para harcama konusunda çoğu zaman rasyonel
davranıyorlar. Parasını, en çok yiyecek alabileceği şekilde harcamaya
başlıyorlar. Maymunlar, 1 somun verip, 2 dilim elma almayı, fiyatı 2 somun olan
bir adet jell-o'ya tercih etmeye başlıyor.

bbs belgeselinde bir kişi çok harika bir laf etti, hemen anlatayım.

bbs'ler az sayıda kişiyi bir araya toplayabiliyordu malum. eski bir bbs'ci internetin gelişiyle gözlemledikleri farklılıkları açıklıyordu. tabii çok az da tepkili internete, bbs'leri bitirmesi nedeniyle. şöyle bir laf etti;

"bbs zamanında 1 milyon maymun ve 1 milyon daktilo olsa şekspirin tüm ürünlerini yaratabilirler sanıyorduk. internet geldi ve böyle olmadığını gördük."