soygun | bildirgec.org

Geçen gün okuduğum bir haberle tüketici haklarına dair içimde yeni umutlar oluşmuştu.Efendim haberde Türk Telekom'un bizden yıllardır "sömürdüğü", sabit ücret adı altında aldığı paraların mahkeme kararı ile iptaline karar verildiği yazıyordu.Aslında haksız kazanç sağlayan Telekom'un davasında kararın bu şekil de çıkması beni pek te şaşırtmamıştı.Eğer elinize faturayı alıp incelerseniz, 8-9 tane ekstra masraf görebilirsiniz.Hatta komiktir bu kadar verginin yanına birde utanmadan çeşitli borçlar yazacak kadar da aç gözlüler.Gelelim davanın bu şekilde sonuçlandığını ve bundan sonra faturalarda sabit ücreti görmeyeceğini düşünen ben, bu haberin hemen ardından başka bir habere denk gelerek resmen oyuncak olduğumuzu farkettim.Telekom'un karşı yaptığı savunma da "dava sonucunun yanlış belirtildiği, gerekli açıklamların mahkeme tarafından sonra yapıldığı ve aslında davayı yanlışlıkla reddedildiğini, ama karar duruşma tutanağına geçilerek okunduğundan bir geri dönüş mümkün kılınmamıştır." diyordu.Yani Telekom diyor ki bizlere biz haklıyız kardeşim boşuna uğraşmayın sizden çatır çatır "çeşitli borçları" alacağız.Merak etmeyin bizim sesimiz çıkmaz siz yeterki isteyin...

Keith Chen, Yale Üniversitesinde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör.
Keith Chen'in araştırması, maymunlara, para kullanmayı öğretmek ve bunun
sayesinde topladığı bilgileri, bizlerin yani insanların, para ile olan
ilişkisini karsılaştırıp, çeşitli sonuçlar çıkarmak. Araştırma, Yale
Üniversitesinin maymun laboratuarında başlıyor. Bu laboratuarda 7 adet capuchin
maymunları, bir ana ve birçok küçük deney kafeslerinde, para kullanmayı
öğreniyorlar. Para olarak, gümüş renkli, somun kullanılıyor. Süreç gayet basit.
Ana kafesten bir maymun alınıp, deney kafesine koyuluyor. Bu maymuna para adını
verdikleri somun veriliyor. Maymun öncellikle bu somunu kokluyor, ağzına
götürüyor. Bu aşamada bir tepsi içinde çeşitli yiyecekler getiriliyor: elma,
üzüm ve jell-o. Amaç, bu 7 maymunun her birinin sevdiği yiyecek türünü bulmak
ve bu yiyeceği elde etmek için parayı kullanmalarını sağlamak. Deney kafesindeki
maymun elmayı seçiyor. Araştırmacılar, maymuna elmayı vermeden önce, elinden
parayı alıp, maymuna yiyeceği veriyorlar. Bu süreç haftalarca sürüyor ve
maymunlar birkaç hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranın gücünü anlamaya
başlıyorlar. Maymunlar paranın kullanımını; araştırmacılar, en çok tercih edilen
yiyeceği öğrendikten sonra, yeni bir süreç başlıyor: fiyatlandırma. Bu yeni
süreçteki amaç, maymunların, biz insanlar gibi rasyonel kararlar verip
vermediğini bulabilmek. Böylece araştırmacılar, birçok maymunun tercihi olan
jell-o'nun fiyatını iki somun, elmanın fiyatını yarım somun ve üzümün fiyatını
ise bir somun yapıyorlar. Buldukları sonuç ise gerçekten ilginç. Maymunlar,
deney sırasında, biz insanlar gibi para harcama konusunda çoğu zaman rasyonel
davranıyorlar. Parasını, en çok yiyecek alabileceği şekilde harcamaya
başlıyorlar. Maymunlar, 1 somun verip, 2 dilim elma almayı, fiyatı 2 somun olan
bir adet jell-o'ya tercih etmeye başlıyor.