bildirgec.org - etiketler: proton

Fizik Yasaları Değişiyormu?

resolete123 — Thu, 15 Jul 2010 16:57:00 GMT

Bilim adamlarının yaklaşık 10 yıldan beri yaptığı araştırmada atomların yapı taşları arasında bulunan protonlar ile ilgili yeni bir keşifte bulundu.
Bu keşif fiziğin en önemli yasaları ve birçok fizik yasasını değiştirecek.
Daha önce yapılan araştırmalarda kabul edilen bir protonun yarı çapı 0,8768 femtometre (1 femtometre = 10-15 metre) idi.
Yapılan bu keşif sırasında bilinenden yüzde 4 (0,00000000000003 milimetre) daha küçük olduğunu gösterdi. Proton yarıçapı 0.8418 femtometre olarak ölçüldü.

Bu keşif sıradan insanlara önemsiz gibi gelebilir fakat fizikçiler ve bilim adamlar bu keşfi çok ciddiye alıyorlar nedeni ise burada yazlılı

Bu yazı resolete123 tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Doğal Plazma Lambaları

lazaronnie — Fri, 27 Feb 2009 13:00:00 GMT

Plazma Topu

Plazma dediğimiz olgu gaz halde bulunan elementlerin iyonlaşarak adeta bir çorba oluşturmasından ibarettir. Bilindiği gibi atomlar çekirdeğinde pozitif yüklü (+) protonlar ve protonları dengeye getirici nötronlar barındıran, dış yörüngelerinde ise negatif (-) yük barındıran elektronlardan oluşur. Eğer bir atomun çevresinde dolanan elektronların sayısı, çekirdekte bulunan proton sayısına eşit ise bu atoma yüksüz yani nötr atom denir. Protonlar, oluşturdukları çekim etkisi sayesinde, elektronları çevresinde tutabilmektedir.

güneş sistemi

Resimde görüldüğü gibi gezegenler yörüngelere yerleşmiş ve sıraya dizilmişler. yani arka arkaya gelmişler. Elektronlarda tıpkı bu gezegenler gibi yörüngelerde hareket halindedirler ve protonun çekim gücüne göre çekirdeğe en yakın elektronlar en güçlü bağlarla tutulmaktadır. Son yörüngede dolanmakta olan elektronlar ise en zayıf bağlarla çekirdeğe bağlıdır. Bu yüzden bir atomun son yörüngesindeki elektronlar, atomdan koparılması en kolay (görece az enerji ile kopartılabilir) elektronlardır.

modern atom modeli

Atomlara uygun teknikler ile enerji verildiğinde ya da radyasyona maruz bırakıldıklarında (elektron pozitron veya foton bombardımanı) son yörüngelerindeki atomları serbest bırakırlar. Elektron kaybetmeye başlayan atom (en başta nötr bir atomumuz olduğundan bahsettiğimizi hatırlayınız) nötürlüğünü kaybederek pozitif yükü ağırlıkta olan bir atoma dönüşmeye başlar. Bu tür atomların birleşerek oluşturdukları gazlara iyonlaşmış gaz adı veriliyor. iyonize gazlar ve serbest dolaşan elektronlar bir arada bulunduklarında plazma dediğimiz olguyu meydana getiriyorlar.

güneş

Günlük hayatımızda kullandığımız floresan lambaların ışıldamasını iyonize olmuş gazlar ve ortamdaki serbest gazlar sağlamaktadır. Gazı oluşturan elementin türünü değiştirdiğimizde elde edilecek ışığın rengi de değiştirmiş oluyoruz.

solaryum cihazı

Plazmaları sıcaklık ve yoğunluk bakımından incelediğimizde yine çeşitli örnekler karşımıza çıkıyor. Örneğin güneşin korona adı verilen tabakasında yukarıda açıkladığımız plazmalar meydana gelmektedir. Güneşin çok güçlü çekim kuvvetine rağmen aşırı ısınmış bu plazma çekim etkisinden kurtulabiliyor ve uzaya doğru yol alabiliyor. Buna güneş rüzgarları adını veriyoruz ve bu, güneş sisteminin en uzak gezegenlerine yayılabilecek kadar güçlü bir plazma akışıdır.

Kutuplarda gördüğümüz ışımaları tetikleyen (Aurora) yine güneş rüzgarlarıdır. Büyük hızlarla yol alan güneş rüzgârları, dünyamızın magnetosfer ismini verdiğimiz katmanında bulunan plazmaya (elektronlara ve iyonlara) çarparak hızlanmalarını sağlar. Hızlanan parçacıklar dünya'nın atmosferine girdiklerinde ortamda bulunan diğer gazların atom ve molekülleriyle çarpışmaları sonucu tıpkı floresan lambalarda olduğu gibi çeşitli renklerde (görünür ışık frekanslarında) ışımaya neden olurlar. Güneş rüzgârının güçlü ve yoğun olduğu dönemler bulunmaktadır. Bu dönemlere girildiğinde kutup ışımaları ekvator bölgesine dek uzayabilmektedir.

Kutup Işıkları

Örnek listemize şimşek çakmaları, yıldızlar çevresinde görülen nebula bulutları ve dünyamızın iyonosfer tabakasını da eklemek mümkün.

yıldırım

nebula

El yapımı plazma lambalara gelecek olduğumuzda, bu icadın babası olarak nicolas teslayı gösterebiliriz. Alternatif (AC) akımın kaşifi olan bu bilim adamı uzaktan radyo kontrolünden, yüksek frekanslı gerilime radarlardan tribünlere kadar birçok keşif yapmıştır. Yüksek gerilim ile ilgili deneylerinde önlem amacıyla bir eli cebinde çalışan tesla, kendi tasarlamış olduğu bir yüksek frekans transformatörüyle koruma önlemi almaksızın çıplak elinde tuttuğu gazlı tüpün ışımasını sağlayacak şekilde vücudundan yüksek gerilimli elektrik akımı geçiriyordu.

nicolas tesla

ilgili yazılar

Atlas projesi evrenin sırlarını çözebilecek mi? (13)

Bu yazı lazaronnie tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

cern'deki deney için webcam, oyun ve maskotlar

xerre — Wed, 17 Sep 2008 08:27:00 GMT

şuradaki yazıdan sonra gelen yorumların çoğunda deneyin insanlık için olumsuz sonuçlanacağı dile getirilmiş, deney için kimi zaman "dünya dışında yapılsın", "geyik bunlar", "çok merak iyi değildir" denmiş ve çoğunlukla da konu dine bağlanmıştı.

ve sadece bildirgeç'te değil birçok insan bu deneyle birlikte dünyanın yok olabileceğinden korktu ve korkuyor. lhc'nin web sitesinden yayınlanan haberler şimdilik her şeyin yolunda gittiğini ve hiçbir şeyin olmadığını gösteriyor.
bu gönül rahatlığı ile deneyin ardından ortaya çıkan birkaç şeye göz atalım:
bunlardan ilki
burada bulunan bir webcam görüntüsü. kameralardan biri büyük hadron çarpıştırıcısını diğeri ise deneyin yapıldığı sahayı gösteriyor. ve işlerin hiç de iyi gitmediğini gösteriyor.
sanırım bu kameralar sayesinde, deneyin olumsuzlukla sonuçlanacağını düşünenler kendilerini birkaç saniye de olsa haklı görebilecekeler.
ikincisi ise deneyin ardından yapılan ve deneyin hangi aşamalardan geçtiğini anlamaya yardımcı olan büyük hadron çarpıştırıcısı (lhc) oyunu.

sonuncusu ise, tanrı parçacığı olarak adlandırılan higgs bozonu ile ilgili. son günlerde yoğun ilgi gören bu parçacığın bir benzerine (!) siz herkesten önce şuradan $9.75 karşılığında sahip olabilirsiniz.

ilgili yazılar

Bu yazı xerre tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Cern'deki büyük deneyin ardından

xerre — Sat, 13 Sep 2008 12:34:00 GMT

CERN de başlayan deneyin üzerinden birkaç gün geçmişken çoğu insanın aklına takılan sorulara ufak da olsa cevaplar bulabilmesi için bu konuya değinmek istedim.

LHC

ilk olarak şunu söylemek en doğrusu olacaktır:
bu deney birkaç günde ya da birkaç ayda tamamlanacak bir deney olmayıp uzun bir sürecin başlangıcıdır. ve eğer beklenilen sonuçlara ulaşılırsa bunun hayatımıza yansıması en azından 5-10 yılı bulacaktır.

birçok insanın aklına takılan sorulardan biri de deney sırasında "kara deliklerin oluşup oluşmayacağı ve oluşursa dünyayı içine çekip çekmeyeceği".
kara deliklerin bu denli korkutucu ve akla gelen ilk soru olmasında, doğrudan gözlemleyemediğimiz için kara delikleri tam anlamı ile bilmediğimiz yatmaktadır. ama biliyoruz ki kara delikler muazzam büyüklükteki kütlelerin, kütleye oranla çok daha küçük bir alanda şıkışmasıyla oluşuyor.
bu bilgi ve protonların kütlesi(1.6726 × 10^−27 kg) göz önüne alındığında, oluşabilecek olan kara deliklerin sadece kuantum kara delikleri olacağıdır.
kuantum kara deliklerinin varlığı henüz kanıtlanamasa da büyük patlamada oluştukları düşünülüyor. ve yaşam süreleri de saniyenin milyonda biri süresinde. ve eğer deney sırasında oluşacağı düşünülürse bu kuantum kara delikleri çarpışma sırasında en fazla bir-iki protonu yutup yok olacaktır.

micro black hole

diğer bir gerçek ise proton-proton çarpıştırılması deneyinin daha önceden de yapıldığı. fakat daha düşük hızlı protonlarla ve dolayısı ile daha düşük bir enerji ile. cern'de şu günlerde yapılan deneyde ise asıl önemli nokta bu protonların daha yüksek hızlarda (önceki deneylerden yaklaşık 5 kat daha hızlı) çarpıştırılması.
deneydeki asıl amaç neden big bang'e ihtiyaç duyulduğu yani ne soruldu da cevap olarak büyük patlama oldu. bu deney ile bu sorulan soruya biraz daha yaklaşacağımız kesin.
son olarak bu deneyin yapılış amacınını şurada bulunan yorumumla çerçevelemek istiyorum:

bir hocamın söylediğine göre big bang 10^(-43) sn de olup bitmiş. ve bizim evrenin sırrını çözebilmemiz için maddeyi oluşturan parçacıkların temeline inmemiz gerekli ve hatta yeni bir deney yeraltında yapılacak yeni parçacıkların keşfi için. şu anda yanlış hatırlamıyorsam bulunan parçacıklarla 10^(-7) ye kadar gelebilmişiz. yani big bangle evren 10^(-43) sn de olusurken biz şu anda 10^(-7) sn ye kadar neler olduğunu bilebiliyoruz. daha doğrusu 10^(-7) sn de ne vardı sorusuna cevap verebiliyoruz... ve bir gün 10^(-43) sn de hangi parçacıklar olduğunu ya da ne olduğunu bulabilirsek evrenin sırrı çözülmüş olacak. (15 Nisan 2007 12:27)

tüm bunlara ek olarak deneyde kullanılan büyük Hadron çarpışıcısının (LHC) nasıl çalıştığını açıklayan bir video ve Büyük Hadron çarpışıcı fotoğraf galerisi

ilgili yazılar

Bu yazı xerre tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Atlas projesi evrenin sırlarını çözebilecek mi?

kursatt — Mon, 30 Jun 2008 06:01:00 GMT

İnsanoğlunun yaklaşık 1 milyon yıldır yeryüzünde olduğu tahmin ediliyor. Yeryüzündeki bu uzun ömrümüze rağmen maddenin tam olarak ne olduğu keşfedilemedi. Atom denilen parçacıkların varlığının bulunması maddenin üzerindeki esrarı bir parça kaldırdıysa da atomu oluşturan parçacıkların ne olduğu, atom içerisindeki hareketleri, momentumları problemler çözüm bekliyor. Bu problemlere çözüm bulmak için 20. yüzyılda yeni yeni gelişen bir bilim olan parçacık fiziği, maddenin yapısını oluşturan bu tanecikler arasındaki ilişkiyi konu alır.
Günümüzde parçacık fiziğinin en önemli deney parçası hızlandırıcılardır. Maddenin yapısının derinlerine inmek için hızlandırıcı adı verilen deney düzenekleri kurulmasının en iyi yol olduğu Ernest Lawrance'ın kiklotronu icadından sonra anlaşıldı.

Ernest Lawrance

Ancak hızlandırıcılar öylesine büyük ve pahalıydı ki Avrupa'nın bu düzenekleri tek başına kurması ve bu teknolojiyi elde etmesi ancak 20. yüzyılın 2. yarısında gerçekleşti. Avrupalı fizikçiler 1954'te İsviçre Cenova'da merkezi bir laboratuar kurmaya karar verdiler ve böylece CERN (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) kurulmuş oldu. Bu tarihten sonra CERN yüksek enerji fiziğindeki teknik ve bilimsel gelişmelerde başrolü oynamaya başladı. CERN 'in kurulmasından sonra parçacık fiziği bilgilerimiz hızla gelişti ve pek çok atomaltı denilen parçacık keşfedildi.

CERN logosu

Hızlandırıcılarda parçacıklar elektromıknatıslarla hızlandırılıyor ve bir engele çarptırılıyorlardı. Çarpmışmadan sonra etrafa saçılan parçacıkların momentumlerı ölçülerek veriler toparlanıyor ve inceleniyordu. Büyük hızlandırıcılar macerasının başlamasından hemen sonra fizikçiler fark ettiler ki hızlandırılmış bir parçacık demeti sabit bir hedefe çarptığında, enerjinin çoğu hedefin geri tepmesinde harcanıyor ve asıl amaç olan parçacık çalışmaları ve parçacıkların etkileşim araştırmaları için geriye sadece küçük bir yüzde kalıyor, bu da gerçekçi sonuçlar vermeyebiliyordu. Bunun yerine eğer iki parçacık demeti birbiriyle kafa kafaya çarpıştırılırsa geri tepme için hiç enerji harcanmayacak, tüm enerji deneye kalacaktı. Bu düşünce ile çarpıştırıcı denilen deney düzenekleri kullanılmaya başlandı ve çarpıştırıcılar, atom hakkındaki bilgilerimizi sınırların çok ötesine taşıdı.

LHC'deki mıknatıslar....

Diğer laboratuarlar elektronları çarpıştırmaya yoğunlaşırlarken, CERN protonlar üstünde çalışıyordu. Bu elektron çarpıştırmaya göre daha zor ve yüksek teknoloji isteyen bir işti. Ancak CERN fizikçileri pek çok teknolojik zorluğun da üstesinden gelerek ilk proton-proton kafa kafaya çarpışmasını 1971 yılında gerçekleştirdiler.
Dünya parçacık fiziği tarihinde çok önemli bir yerde bulunan CERN’in bu gün 20 asil ve Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 8 gözlemci üyesi vardır.
CERN'de yüzlerce bina, 3000 kişilik destek personeli ve nöbetleşe kısa süreler için çalışan 2500 kadar fizikçi vardır. Bunlardan 100 kadarı teorik fizikçilerdir. Diğerleri ise, teorisyenlerin fikirlerinin tecrübe edildiği deney düzeneklerinin (mekanizmalarının) projelerini hazırlayan, yapımını sağlayan ve deneyleri yürüten tatbikatçılardır.
CERN, parçacık fiziği alanında olduğu gibi günlük hayatın daha çok içinde yer alan bazı buluşlarda da etkili olmuştur. Örneğin; web kavramı, CERN'de bir bilgisayar programcısı olan Tim Berners Lee'nin HTML adlı bilgisayar dilini bulup geliştirmesiyle oluşmuştur.

çarpışma sonrası parçacıkların hızını ölçecek dedektör

Bu günlerde CERN’de ayrı bir hareketlilik yaşanıyor:LHC (Large Hadron Collider) projesi. Bu ay CERN’ de gerçekleştirilmesi planlanan deney için 9 milyar $ harcanarak İsviçre – Fransa arasına yerin 100 metre altında 3,8 metre çapında 27 km’lik bir tünel oluşturuldu. Burada dünyanın en güçlü mıknatısları ile en büyük parçacık hızlandırıcı kuruldu.LHC tünelinde gerçekleştirilecek 5 deneyle büyük bir sırrın aydınlanması bekleniyor. Bu deneyler;
CMS(Compact Muon Spectrometer): 22m boyunda bir düzenek ile VAR olduğu düşünülen ancak keşfedilmemiş Higgs bozonu ve Süpersimetri teorileri incelenecek hem de hassasiyet ölçümleri (top kuark) yapılacak.
LHCb(Large Hadron Collider-beauty): Bu deney özellikle Taban Kuark içeren ağır parçacıkların b-hadronunundaki etkileşimler sonucu maruz kaldıkları CP bozunumu ile ilgili parametreleri ölçmeyi amaçlar.
Bu iki önemli deneyin yanında diğer 3 deneyde Alice, Atlas ve Totem deneyi vardır. Ancak en önemli keşiflerin yapılabileceği ve benim de asıl anlatmak istediğim deney Atlas deneyidir.
Atlas deneyi ile kainatın oluşmasına yol açan Büyük Patlama (Big Bang) laboratuar ortamında oluşturularak incelenek. Böylece evrenin sürekli genişlemesine neden olan enerjiye ve karadeliklerin varlığına ilişkin ipuçları elde edilecek. Cihaz devreye girdiğinde -271 dereceye kadar soğutulmuş süper mıknatıslarla ışık hızına ulaştırılacak olan protonlar karşı yönden gelecek aynı hızdaki protonlarla çarpıştırılacak. Çarpışma sonrası ortaya saçılan parçacıkların momentumları Atlas dedektörü tarafından hesaplanarak atomun yapısı hakkında daha geniş bilgi elde edilecek. ODTÜ CMS ekibi başkanı Doç. Dr. Meltem Serin ve Prof. Dr. Mehmet Zeyrek CMS projesiyle atom, molekül ve canlı yapısının nasıl oluştuğuna dair yeni sonuçlar beklediklerini
açıklıyor. Bu, bilinen fizik kuramlarının da gelişebileceği ya da değişebileceği anlamına geliyor.

kara maddenin evrendeki gezegenleri sahip olduğu konumunu koruması için gereken kütle çekim enerjisini veren ancak görünmeyen madde olarak tanımlanıyor

Evrenin yüzde 27'sini oluşturan ve 'karanlık madde' olarak tanımlanan enerji biçimi hakkında bilgiye erişilmesi de hedefler arasında. Deney sonucunda aranan parçaciklar bulunursa şu ana kadar Albert Einstein `in teorisinden bildigimiz üç boyut ve zamanin haricinde 11 yeni boyutun daha çıkabileceği tahmin ediliyor. Ancak tüm bu bilgilere ulasabilmek için ise Atlas detektörünün saniyede olusturacagi 60 milyon gigabyte `lik veri selini kontrol etmek gerekiyor. ABD `li yazilim sirketi Oracle verilerin hem depolanmasi hem de gerektiginde dünyanin farkli 11 bölgesinde bulunan bilim merkezinde kullanilabilmesi için yeni yazilimlar gelistirdi. Zira LHC `nin ürettigi bir yillik bilgiyi DVD `lere kaydedip saklamak istenildiginde DVD adedi Dünya`dan Ay`a kadar uzanip sonra tekrar geri (760 bin kilometre) dönecek kadar çok oluyor. LHC’de bu deneyler gerçekleştirilirken deney sonucu oluşan kara delikler ile gizemli cisimlerin dünyayı yok edeceği ve oluşan zaman tünellerinde zamanda yolculuk edileceği söylense de LHC fizikçileri bunların olmayacağını söylemektedir. Tüm bu heyecan verici araştırma sonucunda insanlık nasıl var olduğunu anlamaya bir adım daha yaklaşmış olacak.
deneyin resmi adresi
deneyin yapıldığı tünelden resim galerisi

ilgili yazılar

Bu yazı kursatt tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

elektron hareketi videoya alındı

fikirbozan[pilli_silinen_hesap] — Mon, 10 Mar 2008 21:58:00 GMT

Cern'deki atom parçacığı hızlandırılması ile ilgili deneyin ardından şimdi de Burada yer alan habere göre elektronun hareketi kuantum stroboskopu sayesinde videoya alındı.

Bu yazı fikirbozan[pilli_silinen_hesap] tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage