bildirgec.org - okckilinc - beğendikleri

Çözülmedik Matematik problemi kalmasın "mathway"

okckilinc — Thu, 04 Sep 2008 08:14:00 GMT

mathway çevrimiçi olarak girdiğiniz problemleri çözüp size adım adım çözüm yolunu gösteriyor.. ayrıca grafik desteğide sunan mathway; basit matematik (dört işlem), trigonometri, cebir ve geometri problemlerini kolayca çözebiliyor.. anasayfada 1 milyonun üzerinde problemin çözüldüğünden bahsedilmiş.. örnek problemler için şuraya bakabilir kendi probleminizi çözmek içinse buradan başlayabilirsiniz..

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

script mi? yoksa photoshop mı?

okckilinc — Sun, 11 Nov 2007 06:03:00 GMT

photoshop bilgisine gerek kalmadan yukarıda gördüğünüz örnekleri şu sitede ki scriptler sayesin yapabilirsiniz. aslında bu site bize tasarım da scriptlerin önemini ve kolaylığını gösteriyor hiç bir grafik editörü kullanılmadan resimler nasıl değiştirilmiş. ayrıca bu site scriptleri için bir de online deney sayfası yapmış ayarlarla oynayarak resimleri daha farklı şekillere getrip scriptini de indirebiliyoruz.

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

28 inanılmaz photoshop dersi (poster yapımı, metin efekti ve dahası)

okckilinc — Sun, 07 Jun 2009 13:25:00 GMT

photoshop (*) yaratıcığınızı sınayabileceğiniz ve aklınıza gelen şeyleri uygulayabilmenize büyük ölçüde olanak sağlayan programlardan birisi. fakat bazen ya programa tam anlamıyla hakim olmadığımızdan ya da doğru adımları takip etmediğimizden dolayı aklımıza gelen gürüntüleri birebir aktaramayız. bu gibi durumlarda photoshop dersleri bizim imdadımıza koşan temel yardımcılardandır.
o yüzden bu yazıda, film posterlerini yeniden yaratmak ya da kendi tarzında yeni posterler oluşturmak veyahut çeşitli film afişlerinde kullanılan bazı efektlere (metin efekti, korku efekti vb.) ulaşmak isteyenler için bir kısmı video anlatımlı 28 mükemmel photoshop dersi bulunuyor.

Transformers duvar kağıdı yapımı

Transformers Movie Wallpaper

Samara tarzı korku efekti

Samara Horror Movie Effect

Bond…James Bond (Videolu anlatım)

James Bond Effects (Video Tutorial)

"The Ring" yapımı

Making The Ring

karayip korsanları tarzı Poster yapımı

The X Files

Pirates of the Caribbean Poster

melekler ve şeytanlar (Video anlatımlı)

Angels and Demons Affects Tutorials (Video Tutorial)

Iron Man View Interface Effect

X-MEN Movie Poster

Sin City Effect

Iron Man Movie Wallpaper

Star Trek Poster Effect (Video Tutorial)

Harry Potter Movie Font (Text Effect)

B-movie Poster Art

How to Create a Movie Quality DVD Cover

Indiana Jones Movie (Text Effect)

American Pie

How to do the Pixar Cars

Scarface Movie Poster

Terminator Effects Tutorials (Video Tutorial)

yüzüklerin efendisi Poster yapımı

Lord Of The Rings Poster

Shrek

Star Wars (Text Effect)

Bee Movie (Text Effect)

Rambo 4

Iron Man Wallpaper

Flushed Away (Text Effect)

Create a Dark Movie Poster

[kaynak I][kaynak II]

son olarak dersler ve photoshop ile ilgili şu yazılar da ilginizi çekecektir:

|diğer yazılarım|

|dilerseniz yazılarımı rss üzerinden de takip edebilirsiniz|

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

XFN ile Yepyeni Bir SEO Tekniği

okckilinc — Tue, 02 Jun 2009 09:05:00 GMT

SEO konusunda önemli bir yeri olan ve olmaya da devam edecek bir olgudan bahsetmek istiyorum : XFN - açılımı "XHTML Friends Network".

Bu da nedir dediğinizi duyar gibiyim, hemen açıklıyorum. Bu sistem link veren ile link alanın arasındaki bağlantıyı ifade ediyor. Örneğin linkimiz şöyle olsun;

<-href="http://www.bildirgec.org/" title="internet,tasarım,popüler kültür" rel="co-worker">Bildirgec<->

Not: "a href şeklinde yazınca sorun çıkıyordu o yüzden çizgi koydum başına ve sonuna"

Ve bu link hafif.org'da yayınlanıyor olsun.
Şimdi bunun anlamı : hafif'in sahibi ile bildirgec'in sahibi iş arkadaşlarıymış. Arama motoru linkteki "co-worker" tanımlamasını görünce bu anlamı çıkarıyor.

Bu sistemi önemseyen Google gibi arama motorları bu sayede link satışlarının, sahte linklerin önüne geçmeye çalışacaklar. Yakın bir zamanda normal linkleme sistemi yerine heryere bu şekilde XFN sistemi gelirse hiç şaşırmayın.

Şimdi de XFN için kullanılabilecek taglarda sıra ;

Arkadaşlık [Sadece 1 tanesini kullanabilirsiniz]
contact - (İletişilen) : Kolaylıkla iletişim kurabileceğiniz herhangi birisi - Genellikle Simetrik
acquaintance - (tanıdık) : Tanışmışlığını olan ama pek görüşmediğiniz herhangi bir kişi - Genellikle Simetrik
friend - (arkadaş) : arkadaşınız olan herhangi birisi. oda arkadaşınız, sıra arkadaşınız, kankanız gibi - Genellikle Simetrik

Fiziki
met - (yüz yüze) : Daha önce yüz yüze konuşulmuş herhangi birisi - Simetrik

Mesleki [Sadece 1 tanesini kullanabilirsiniz]
co-worker - (iş arkadaşı) : Aynı işyerinde çalıştığınız herhangi birisi- Genellikle Simetrik ve Normalde Geçişli
colleague - (meslektaş) : Sizinle aynı mesleği yapan yada aynı üniversiteden mezun olduğunuz herhangi birisi - Genellikle Simetrik ve Normalde Geçişli

Ailevi [Sadece 1 tanesini kullanabilirsiniz]
child - (çocuk): Kendi öz çocuğunuz veya evlatlık edindiğiniz birisi olabilir - Tersi > parent
parent - (ebeveyn): Çocuğun tersidir.
sibling - (kardeş): Sizinle aynı anne ve babadan olan kişi, kardeşiniz - Simetrik ve Normalde geçişli.
spouse - (eş): Evli olduğunuz kişi, eşiniz - Simetrik ama Geçişli değil
kin - (akraba): Sizinle akraba olan birisi - Simetrik ve normalde geçişli

Romantik [Sadece 1 tanesini kullanabilirsiniz]
muse - (ilham verici) : Kendisinden ilham aldığınız herhangi birisi - Tersi yok
crush - (hoşlanılan) : Kendisine aşık olduğunuz herhangi birisi - Tersi yok
date - (çıkılan kişi) : Çıktığınız (randevulaştığınız diyebiliriz) herhangi birisi - Simetrik ama Geçisli değildir
sweetheart - (sevgili) : Sevgiliniz olan kişi - Simetrik ama Geçişli değildir

Kişisel
me - (ben) : Kendi siteleriniz için kullanabilirsiniz. Met ile birlikte başka hiçbir tagı kullanamazsınız. Kesinlikle Simetrik olmalıdır.

Simetrik Nedir? :A B'ye simetrik olan bir bağlantı vermiş ise B de A'ya vermelidir.
Örneğin; Ahmet Mehmet'in iş arkadaşı ise Merhmet de Ahmet'in iş arkadaşıdır.
Geçişli Nedir? :A B'ye ,B de C'ye geçişli link vermiş ise A ile C arasında da bağlantı var demektir.
Örneğin; Ahmet ile Mehmet aynı yerde çalışıyor, Mehmet Fatih ile aynı yerde çalışıyorsa Ahmet ile Fatih de aynı yerde çalışıyor demektir.

Örnek bir şema; [büyük halini görmek için üzerine tıklayınız.]

XFN Örnek Şema

Eğer XFN linkinizi kendiniz oluşturamadıysanız online XFN Creator ile oluşturabilirsiniz.

Kaynak

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

30 İlham Kaynağı Karanlık ve Pürüzsüz Web Tasarımı

okckilinc — Tue, 02 Jun 2009 13:05:00 GMT

Renk geçişleri, ışık ve parlaklık efektlerini etkili bir şekilde kullanırsanız, iyi bir tasarım elde edebilirsiniz. Renk paletleri sayesinde tasarımcılar seçim yapabiliyor.

Aşağıda size ilham kaynağı olabilecek karanlık web sitelerine ulaşabilirsiniz.

1 - Tapbots

2 - Lisa Moseley

3 - Futurefabric

4 - coda.coza

5 - designthis

6 - Dino Latoga

7 - Anderbose

8 - Revision3

9 - MAQUINA

10 - nclud

11 - Icon Designer 3.0 Beta

12 - Tea Round App

13 - Paul J. Noble

14 - Beyondis

15 - COLOURlovers

16 - Reinvigorate

17 - SofaSurfer

18 - Revyver Labs

19 - Domestika

20 - Merix Studio

21 - Trevor Saint

22 - just.dot

23 - Vyniknite.sk

24 - Forest River Timber Homes

25 - Ordered List

26 - Product Planner

27 - Spundo

28 - Traffik CMS

29 - Dragon Interactive

30 - atebits

ayrıca aşağıdaki yazılarda ilginizi çekebilir.

101 Yüksek Kaliteli Css ve XHTML Web Şablonu

101 Daha Kaliteli Css ve XHTML Web Şablonu

ilham kaynağı olabilecek 30 güzel müzik web sitesi

Harika Web Tasarımı Yaratıcılığı: 50+ Örnek ve İlham Kaynağı

30 Yaratıcı İllustration Website Başlığı

İlham Kaynağı 50 Şık Navigasyon Menü Tasarımı

İlham Kaynağı Olabilecek Buton Tasarımları

Web Tasarımında Beyaz Renk Kullanan Web Siteleri

Web Tasarımında Etkili Başlıklar

İlham Kaynağı 101 Harika Portföy Sitesi

40 Güzel Mavi Renk Kullanan Web Sitesi

İlham Kaynağı Büyük Arkaplan Resimleri Kullanan Web Siteleri

30 Güzel İllustration Website Altı (Footer)

İlham Kaynağı 21 Güzel Giriş Sayfası / Form Tasarımı

10 Ücretsiz Css ve Xhtml Web Şablonu

kaynak: sixrevisions.com
diğer yazılarım

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

etkileyici tasarımlar için 22 adet ücretsiz yazı tipi

okckilinc — Tue, 02 Jun 2009 15:15:00 GMT

bir web tasarımında fontlar kuvvetli ve etkili bir yere sahiptir. hatta web tasarımının olmazsa olmazları arasında yer alır. fontlar gözardı edilerek yapılan bir web tasırımı bir nevi elmasız yapılan bir elmalı turta gibidir. bunun yanında diğer çalışmalarımızda da (örn. jenerik, portfolyo hazırlama vb.) çalışmanın etkililiğini artıran önemli içeriklerdendir.
o yüzden bu yazıda web tasımında ya da diğer çalışmalarınızda iyi bir yazı tipi seçimi yapmanıza katkı sağlayacak, size bu çalışmalarınızda ilham verecek yepyeni ücretsiz 22 güzel tipografi örneğine yer vereceğiz.

ve bu bildirinin temel amacı popüler, sanatsal ve özellikle ücretsiz indirilebilir yazı tiplerini bir arada sunarak onları ararken harcanılan zamanı daha aza indirmektir.

1 - dreamforge classic

yazı tipini ücretsiz indir

2 - Conglomerfont

bu yazı tipini ücretsiz indir

3 - deviantZblack

bu yazı tipini ücretsiz indir

4 - staccato

bu yazı tipini ücretsiz indir

5 - Asphyxiate

bu fontu ücretsiz indir

6 - AB Dent

bu fontu ücretsiz indir

7 - GoodPeace Free Font

free font download

8 - SPINACH

bu fontu ücretsiz indir

9 - Elli Noise

yazı tipini ücretsiz indir

10 - PlagueDeath

yazı tipini ücretsiz indir

11 - Brook 23

yazı tipini ücretsiz indir

12 - Gadolinium

yazı tipini ücretsiz indir

13 - Twilight

yazı tipini ücretsiz indir

14 - Temanotica

bu fontu ücretsiz indir

15 - Groovy Fast

bu fontu ücretsiz indir

16 - Special K

ücretsiz indir

17 - Parallello

ücretsiz indir

18 - squair

ücretsiz indir

19 - Lihm

free Font Download

20 - Bartolomeu Sans

font download

21 - Baghdad Regular

free font download

22 - Candy pixel font

free font download

kaynak: deviantart

tüm bunların sonunda fontlar ile ilgili şu bildiriler de ilginizi çekebilir:

|diğer yazılarım|

|dilerseniz yazılarımı rss üzerinden de takip edebilirsiniz|

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Ücretsiz 3D Av Simülasyonu (The Hunter)

okckilinc — Wed, 25 Mar 2009 15:02:00 GMT

Geçen günlerde karşılaştığım bir oyundan bahsetmek istiyorum. Oyunumuzun adı, The Hunter.

The Hunter

Şimdiye kadar gördüğüm en gerçekçi av simulasyonu daha doğrusu gördüğüm en iyi ücretsiz simülasyon.

Oyun internet sitesiyle eş zamanlı olarak bilgisayarınızda 3D olarak oynanan bir oyun. Yani oyunun sitesine üye olmak şart. Çünkü oyunu siteye login olduktan sonra çalıştırabiliyoruz. Sonrasında görevlerimizi site üzerinden alabiliyoruz.

Siteye ücretsiz bir şekilde üye olduktan sonra sizden oyunun çalışması için gerekli olan bir exe dosyası ile oyunun "clientin"i indirmeniz isteniyor. Bunun için yardımı siteye login olduktan sonra üst menüde bulunan "Help" menüsünden alabilirsiniz.

Oyunun "client"i yaklaşık olarak 370MB fakat gerçekten de oynaması çok keyifli.

Bir de oyunun istediği sistem donanımından bahsedeyim;

İntel Pentium 4 3Ghz yada AMD
1GB Ram
256MB Ekran Kartı (nVidia GeForce 7600 / Ati Radeon X1800 ya da üstü, İntel ekran kartları desteklenmiyormuş.)
Win Xp SP2 veya Win Vista.

Bunlarla birlikte oyunu oynayabilmeniz için her bilgisayarda bulunan bir adet tarayıcı gerekiyor.
Bunların da Firefox 3.0 ve üstü ya da İnternet Explorer 7 olması gerekiyormuş. (Opera, Safari ve Chrome henüz desteklenmiyormuş.)

Ve son olarak daha önceden de dediğim gibi oyunu web sayfasına bağlantılı olarak oynadığımız için (yani web sayfasından tıklayarak oyunu başlattığımız için) "Emote Launcher" programını ve oyunun Clientini indirmemiz gerekiyor ki bunları siteye giriş yaptıktan sonra "Help" menüsü altında "Install The Game" linkinde bulabilirsiniz.

Oyunun ekran görüntülerine burdan ulaşabilirsiniz.

Benim beklediğimin üstünde grafiklere sahip bir oyun. Herkeze tavsiye ediyorum. İyi eğlenceler. bu ilk yazım hatam olursa kusura bakmayın.

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Website Ziyaretçilerinizin İlk İzlenimini Etkileyen 21 Faktör

okckilinc — Wed, 28 Jan 2009 09:17:00 GMT

Sitenize yeni bir ziyaretçi geldiğinde sitenize dair ilk izlenimi çabuk bir şekilde oluşacaktır. İyi bir ilk izlenim, ziyaretçinizin sitenize yeniden gelmesini sağlayabilecek önemli faktörlerden biri iken, kötü bir ilk izlenimin bıraktığı izlerin üstesinden gelmek zordur.

Yazının devamında bulacağınız liste sitenizi ziyaret eden ziyaretçilerin ilk izlenimlerini etkileyen 21 faktörü listelemektedir. Bu listenin faktörlerin sadece bir kısmı olduğunu ve tüm faktörleri oluşturmadığını unutmayın. Eğer istersiniz sizce önemli olan faktörleri de yorumlarınızla paylaşabilirsiniz.

1. Açılma Süresi
Pek çoğumuz yavaş açılan web sitelerine karşı sabırsızızdır. Diğer yandan hızlı açılan web siteleri ziyaretçileri siteniz üzerinde gezinmeye teşvik edecektir, zira her bir sayfanın açılması için uzun süre beklemeyeceklerini bilirler.

2. Hata Mesajları
Eğer sitenizi ziyaret eden ziyaretçiler hata mesajları alıyorlarsa ve sitenize erişmede sıkıntı yaşıyorlarsa, sitenizden etkilenmeyeceklerdir ve sitenizi bir kez daha ziyaret etmeyeceklerdir. Sitenizde oluşabilecek pek çok hata bulunmaktadır. BlogStorm'un yayımladığı şu makale bir adet başarısız siteyi ele alıyor ve problemlerini irdeliyor.

3. Renkler
Sitenizin görünümü hiç şüphesiz ilk izlenimde oldukça etkilidir. Sitenizin genel renk şeması, sitenizin çekiciliğinde önemli rol oynar. Doğru renk kombinasyonlarını seçmek zor olabilir, ancak İnternet üzerinde size bu konuda yardımcı olabilecek pek çok araç bulunmaktadır. Renklerin psikolojisine dair kaynaklar ve bağlantılar için Web siteniz için mükemmel renkleri bulun adlı yazıyı ya da bildirgec üzerinde yayımladığım Tasarımcılar İçin Renk Planlama (Color Scheming) adlı yazımı okuyabilirsiniz.

4. Logo / Marka
Sitenizin genel görünümünü etkileyen bir diğer faktör de sitenizin logosu ve markasıdır. En önemlisi sitenizde kullanacağınız logo işinizi ya da kurumunuzu sizin ziyaretçilerinizin düşünmesini istediğiniz şekilde düşünmesine yol açabilecek şekilde markalaştırabilmelidir. Daha fazla bilgi için David Airey'in yazdığı Bir logoyu mükemmel yapan nedir? başlıklı yazıyı okuyabilirsiniz.

5. Başlık Görselleri
Baskın başlık görselleri sık kullanılır ve ilk izlenime güçlü etkileri olabilir. Kişisel olarak ben bloglarda büyük boyutlu başlıkları seven bir değilimdir ancak bazı blog tasarımcıları bunu mükemmel bir şekilde uygulayabiliyorlar. Şahsen ben içeriğin sayfanın üst kısmında başlamasını isterim ancak pek çok ziyaretçi benimle aynı fikirde değildir. Nate Whitehill sitesinde oldukça çekici bir başlık görseli kullanmaktadır.

6. Tipografi
Görece etkili olan bir diğer element ise tipografi ve yazıtipleridir. Tipografideki değişiklik önemli bir değişiklik olmayabilir ancak sitenizin genel görünümünü tümden değiştirebilecek kapasitededir. Mark Boulton tarafından yazılan Daha İyi Tipografi İçin 5 Basit Adım makalesi size konu ile ilgili daha detaylı bir bilgi verebilir.

7. Anahat
En önemli tasarım elementlerinden birisi de anahattır (layout). Hangi anahattı kullanırsanız kullanın, kullanacağınız anahat sitenizdeki önemli öğelere ziyaretçinin dikkatini çekebilmelidir. Anahat sadece çekici bir tasarım oluşturmak için kullanılmakla kalmaz, ayrıca sitenizi ziyaretçilerinizin daha kolay bir şekilde kullanabilmelerini de sağlar. Web sitelerinin pek çoğu standart tasarım elementlerini kullansa da sitenizi diğerlerinden ayırabilmenin bir yolu da anahat üzerinde yaratıcılığınızı konuşturmaktır. Elbette yaratıcı bir anahattın sitenizin kullanılabilirliğini azaltmaktansa işlevselliğini arttırmayı tercih etmelisiniz.

8. Reklamlar
Sitenize dair kötü bir izlenim uyandırmanın en kolay yollarından birisi de sitenizi reklamlarla doldurmaktır. Günümüzün İnternet kullanıcılarının pek çoğu siteler üzerinde reklam gördüklerinde şaşırmazlar ancak çok fazla ve yanlış türde kullanılan kötü bir şekilde yerleştirilmiş reklamlar ziyaretçilerinizin sitenizden kolayca soğumasını sağlayabilir.

Genel bir kural olarak reklamlarınızı ziyaretçilerinizin sitenizdeki içeriği okumalarına engel olmayacak bir şekilde yerleştirmelisiniz, tabi eğer sitenizin amacı tıklama başına reklamlar üzerinden para kazanmak değilse. Hareketli reklamlar da bir diğer önemli konudur zira bu tip reklamlar site ziyaretçilerinizin dikkatini kolayca dağıtabilirler.

Ziyaretçilerizi ilgilendiren ve sitenizin ana içeriği ile karışmayan reklamlar kullanırsanız ziyaretçileriniz bunu kötü algılamayacaklardır.

9. İtibarınız
Sitenizi ilk kez ziyaret eden ziyaretçilerinizin bir kısmı daha önce sizin hakkınızda bilgilendirilmiş olabilir. Çoğu zaman sizin hakkanızda sitenize bağlantı veren bir başka site üzerinde bilgi sahibi olmuşlardır. Bu durum özellikle blogcular arasında yaygındır. Eğer o ziyaretçi siteniz hakkında olumlu bir yorum okumuşsa onun ilk izlenimini olumlu yönde etkileyebilecek bir itibar bırakmışsınızdır. Bu durum ziyaretçiniz eğer sizin hakkınızda kötü yorumlar okumuşsa aksi yönde de işleyebilir.

10. Navigasyon Kolaylığı
Muhtemelen hepimiz üzerinde okunacak pek çok içerik bulunan bir site görünen ancak istediğimiz şeyi bulamadığımız bir site ile karşılaşmışızdır. Kötü bir navigasyona sahip bir web sitesinden daha rahatsız edici bir şey var mı bilmiyorum. İyi tasarlanmış bir navigasyona sahip web sitesinin, ziyaretçilerinizin sitenizdeki deneyimleri üzerinde çok pozitif bir etkisi olabilir.

11. Amacınızın Netliği
Yeni ziyaretçiler sitenizin varoluş amacını çabucak anlayabilmelidirler. Pek çok sitesi bunu sitelerinin üst kısmında sitenin içeriğini özetleyen bir tanım kullanarak başarırlar. Hakkında sayfaları da iletişim açısından önemli elementlerden biridir.

12. Profesyonel Olmayan Öğeler
Düşük kalitede animasyonlu GIF görselleri gibi bazı öğeler ve sayaçlar kötü bir ilk izlenim oluşturabilirler. Genel olarak sitenizi 10 yıl önce tasarlanmış gibi gösterebilecek her şeyden uzak durulmalıdır.

13. Görsellerin ve Fotoğrafların Kalitesi
Yüksek kalitede bir fotoğrafın ya da grafiğin tasarım üzerinde bırakabileceği etki gerçekten inanılmazdır. Ne şans ki İnternet üzerinde yüksek kalitede düşük ücretli fotoğraflar bulabileceğiniz pek çok resim bulunmaktadır hatta bunlardan bazıları ücretsizdir. İyi bir ücretsiz resmi bulmak için harcayacağınız zaman, daha çabuk bulacağınız ve sadece birkaç lira ödeyerek sahip olabileceğiniz resimlerle kıyaslandığında, harcanmaya değmez. İnternet üzerinde fotoğraf bulabileceğiniz sitelerin bir listesine ulaşmak için bu makaleyi okuyabilirsiniz.

14. Erişilebilirlik
Web tasarımında erişilebilirlik son zamanların popüler konusu haline gelmiştir. Gerçek olan şu ki ziyaretçilerinizin pek çoğu ortalama ziyaretçi kategorisine düşmeyecektir. Bazılarının engelleri olacak, bazıları eski bir tarayıcı kullanıyor olacak, bazılarının da yavaş bağlantıları olacaktır. Eğer web siteniz siteniz tarafından erişilebilir olmazsa, bu ziyaretçileriniz üzerinde kötü bir izlenim bırakacağının garantisidir.

15. Açılır ve gizli-açılır pencereler
Günümüzde pek çok İnternet kullanıcısı bir tür pop-up engelleyicisi kullanmaktadır. Pek çok ziyaretçi, engellenemeyen açılır pencerelerden hoşlanmazlar ve bu da kötü bir izlenime yol açar. Buna rağmen bazı siteler halen açılır pencereleri verimli bir şekilde kullanmaktadırlar, bu sebeple açılır pencere kullanmadan önce artıların ve eksilerini iyi bir şekilde tartmanız önerilir.

16. Video ve Ses
Gün geçtikçe daha fazla İnternet kullanıcısı yüksek hızlı bağlantılara sahip oldukça ses ve video içerikli web siteleri daha yaygın kullanılmaya başlayacaktır. YouTube gibi sitelerin başarısı bu tip elementlerin pek çok ziyaretçi tarafından olumlu karşılandığının bir göstergesidir. Genel bir kural olarak ses ve video içerikleri otomatik olarak başlatılmamalıdır.

17. İştiraklar ve Kurumlar
Ziyaretçiler sitenizi ilk kez ziyaret ediyor olabilirler ancak birlikte iş yaptığınız ya da ürünlerinizi kullanan diğer firmaların ismini görerek siteniz hakkında olumlu bir izlenime kapılabilirler. Buna güzel bir örnek olarak Media Temple web sitesi gösterilebilir. Media Temple'nin ana sayfasını ziyaret eden ziyaretçiler Nike, Sony ve Starbucks gibi firmaların Media Temple hakkındaki yorumlarına ulaşacaklardır. Eğer ziyaretçinizin ürünleriniz ve hizmetleriniz hakkında şüpheleri varsa, bunun gibi iyi bilinen şirketlerin ilk izlenime katacağı olumlu katkı kaçınılmazdır.

18. İçeriğin Kalitesi
Elbette kaliteli içerik bu listenin dışında kalamazdı. Her ne kadar sitenin içeriği, tasarımı kadar ilk izlenime etkisi olan bir element olmasa da, siteniz üzerinde bir dakikadan daha uzun süre kalan bir ziyaretçinin ilk izlenimi üzerinde hatırı sayılır bir etkisi olacaktır. Bu özellikle bloglar için önemli bir faktördür. Siteniz ilk kez ziyaret eden bir ziyaretçi mükemmel bir içeriğe ulaşırsa, siteniz hakkındaki ilk izlenimi hiç şüphesiz olumlu olacaktır.

19. Ton
İçeriğin kendisinin yanısıra içeriğin tonu da ilk izlenimde etkilidir. Daha önce güçlü içeriğe sahip ancak yazarı tarafından olumsuz bir tona sahip pek çok blogla karşılaştım.

20. Yorumların Sayısı ve Geri İzlemeler
Blogunuzu ilk kez ziyaret eden ziyaretçilerin pek çoğu, yazılarınızdaki yorumların sayısına dikkat edeceklerdir. Yorumların ve geri izlemelerin sayısının fazlalığı, ziyaretçilerin ilgil içeriğin başkaları tarafından önemsendiği ve bu sayede onun değerli olduğu izlenimini uyandırır. Öte yandan hiçbir yorumu bulunmayan yazılar, ziyaretçinin ilgili içeriği kimlerin okuduğunu düşünmesine yol açar.

21. Flash Girişler
Olumlu ya da olumsuz, flash girişleri (intro) bulunan sitelerin ziyaretçilerin ilk izlenimine etkisi olacaktır. Ben pek çok web sitesinde flash girişi bulunmasından hoşnut değilimdir. Bu tip girişlerin bazı endüstrilerdeki bazı web sitelerinde yeri olduğunu düşünürüm, mesela film ya da rock müzik gruplarının web siteleri gibi. Eğer ziyaretçilerinizin sizden bir flash girişi beklemediğini düşünüyorsanız flash girişi kullanmaktan kaçınırım.

Kaynak: Vandelay Design Blog

Kullanılırlık ve Tasarımcı İpuçlarına Yönelik Yazdığım Diğer Yazılar

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Çapraz Tarayıcı Uyumluluğu İçin Altın Değerinde İpuçları

okckilinc — Mon, 16 Feb 2009 19:13:00 GMT

Internet Explorer'la çalışmak her seviyeden web tasarımcısı için bazen sorun olabilir. Ancak bu sorun olmak zorunda olacağı anlamına gelmiyor. Hepsi olmasa da pek çok Internet Explorer hatası, hatanın nasıl oluştuğunu anladıktan sonra kolayca düzeltilebilir. Bu yazımda özellikle giriş seviyesindeki kullanıcılar için çapraz tarayıcı uyumluluğunu sağlayabilmeleri için önemli problemleri ve çözümlerini listeledim.

Yazımda en çok kullanılan tarayıcı sürümleri olan Firefox 2+, Safari 3+ ve Internet Explorer 6+'ya odaklandım. Her ne kadar IE6'nın kullanım oranı gün geçtikçe düşüş gösteriyor olsa da, bu onu desteklememeniz gerektiği anlamına gelmez, zira halen pek çok kullanıcı hangi tarayıcı sürümünü kullandığını bilmemektedir. Eğer bu IE6 hatalarını biliyorsanız, tarayıcı üzerinde test yapmadan bile sitenizin doğru görünüp görünmediğini anlayabilirsiniz. Bu makale süper deneyimli web tasarımcılarına yönelik olmamakla birlikte IE6'nın çapraz tarayıcı uyumluluğuna yönelik gizlerini anlamanıza yardımcı olacaktır.

Özet
Makalenin tamamını okumak istemeyenleriniz için aşağıda makalenin bir özetini bulabilirsiniz.

Daima STRICT DOCTYPE ve standartlarla uyumlu HTML/CSS kullanın
CSS'nizin en başında daima sıfırlama (CSS RESET) kullanın.
Firefox'ta metin işleme sorunlarını gidermek için -moz-opacity:0.99, Safari'de ise text-shadow: #000 0 0 0 kullanın.
Görselleri asla CSS ya da HTML ile yeniden boyutlandırmayın.
Her tarayıcıda metinlerin nasıl işlendiğini test edin. Lucida kullanmayın.
BODY üzerinde metni % ile boyutlandırıp sitenin geri kalanında em kullanarak metin boyutlandırması yapın.
Üzerine float uygulanmış tüm anahat divleri display: inline ve overwlow: hidden içermeli.
CSS3 seçicilerini kullanmayın.
Alpha'yı yüklemediyseniz saydam PNG kullanmayın.

Element Uyumsuzlukları
Her tarayıcı farklı elementleri farklı şekillerde yorumlar - farklı miktarlarda boşluklar, marjlar, sınırlar vs. Bunun anlamı eğr siz öntanımlı stilleri kullanırsanız, kodunuz doğru olsa bile siteniz farklı tarayıcılarda farklı şekillerde görüntülenebilir.

Çözüm
Yapmanız gereken ilk şey, ki pek çoğunuzun bunu bildiğini düşünüyorum, stillerinizi sıfırlamaktır. Sıfırlamak, stillerinizin en üst kısmına yerleştireceğiniz ve elementler üzerindeki boşlukları, marjları, sınırları ve diğer uyuşmazlıkları sıfırlayıp onları standart olarak yeniden inşa eden bir kod parçasıdır.

Eric Meyer'in reset.css dosyasını indirin ve stillerinizin en başına yerleştirin. İşte bu kadar. Temiz, çapraz tarayıcı uyumlu stillere kavuştunuz.

Görsel İşleme
IE6 ve IE7'nin her ikisi de yeniden boyutlandırılmış görselleri inanılmaz derecede kötü bir şekilde işler. Bir görselin boyutunu CSS ya da HTML kullanarak değiştirdiğinizde görsel inanılmaz derecede kötü görünür.

Çözüm
Yapmayın. Görsellerinizi sitenize yerleştirmeden önce istediğiniz boyuta göre yeniden boyutlandırın.

Metin İşleme
Tüm hataların IE'den kaynaklanmadığını söylemiştim. Safari 3+ açık renkli metinlerin koyu renkli arkaplan üzerinde işlenmesi sırasında bir soruna sahip. Kimileri bunun iyi ya da kötü olup olmadığı konusunda farklı görüşlere sahip olabilir, ancak ilgili metni daha aydınlık görüntülemenin bir yolu var. Safari 3.1'de standart metin aşağıdaki şekilde işlenmektedir.

Çözüm
Oldukça kolay. Tek yapmanız gereken aşağıdaki stillemeyi CSS kodunuza dahil etmek.

p {text-shadow: #000 0 0 0;}

#000 kullandığınız arkaplan rengi olmalı. Seçtiğiniz elementlerde muhtemelen siz daha özgün olmak isteyeceksinizdir. Bunu BODY etiketi üzerinde kullanmanızı önermem. Düzeltmek isteyeceğiniz diğer elementler li, dt, dd, blockquote vs olabilir. Daha 'ince' görüntülemek istediğiniz tüm elementlerde bu düzeltmeyi kullanın.

Bazıları Safari'de tipografi için bunun iyi olmadığını söylüyorlar ve metnin standart işleme ile daha güzel göründüğünü söylüyorlar ki ben de onlara katılıyorum. Ancak bazılarının buna katılmadığını da biliyorum. Ayrıca arkaplan rengine, metin rengine ve metin seçimine karar verirken hangisinin daha iyi olduğuna da karar veremeyiz. Bu durumda seçim tamamen kişisel tercihinize ve sitenizin içeriğinin nasıl olduğuna kalmış.

Bu düzeltmeyi Firefox üzerinde kullanmak için opacity düzeltmesini kullanacağız.

p {-moz-opacity: 0.99;}

Bu düzeltmeyi kullanırken dikkatli olmalısınız zira düzeltmenin uygulandığı element içerisinde bir Flash dosyası bulunuyorsa ilgili dosya doğru görüntülenmemektedir.

İlgili düzeltmeler uygulandıktan sonra metnimiz aşağıdaki şekilde görünecektir.

Yazıtipi Seçimi
Hepimizin kullandığı bazı ortak web yazı tipleri vardır - Arial, Georgia, Verdana vb. Hem PC hem de Mac kullanıcılarının bilgisayarlarında bulunan yazı tipleri de mevcuttur - Century Gothic, Arial Narrow vs. Buna rağmen farklı tarayıcıların ve işletim sistemlerinin yazı tipi işleme yöntemleri farklıdır ve sizin bu farklılıkların farkında olmanız gerekir, zira yanlış bir yazı tipi kullanırsanız siteniz çok çirkin görünebilir.

Çözüm
Kullanacağınız yazı tipinin seçimi tamamen sizin tercihinize bağlıdır. Yazı tipini kullanmak güvenli olduğu sürece sorun yoktur ancak bu işleme sorunlarının farkında olmanız gerekir. Kullanmamanız gereken bir yazı tipi muhtemelen Lucida Grande/Sans zira IE üzerinde bu yazı tipi korkunç görünüyor. Yazı tipinin Safari'de (Mac) nasıl işlendiğine bir bakın.

Güzel değil mi? Internet Explorer (PC)'de yazı tipinin bu şekilde görüntüleniyor olması ise çok kötü.

Kimileri Lucida Sans yazı tipinin de işletim sisteminin ClearType özelliği açıldığında düzgün göründüğünü belirtirken, kimileri de halen yanlış göründüğünü belirtiyor. Bu durumda yapılması gereken en doğru şey muhtemelen Lucida Sans kullanmamak olacaktır. Bunun yerine Arial ya da başka bir san-serif yazı tipi kullanmayı tercih etmelisiniz.

Yazıtipi Boyutlama
Metni yeniden boyutlandırma işlemi farklı tarayıcılarda ve işletim sistemlerinde farklı şekillerde işlenir. Örneğin IE pixel kullanılarak boyutlandırılmış bir metni yeniden boyutlandırmayacaktır. Eğer metinleri em kullanarak boyutlandırırsak, o zaman da IE metni yeniden boyutlandırdığımızda boyutunu abartacaktır.

Çözüm
Yazı tipi boyutlandırmaya yönelik kendinize referans alabileceğiniz en iyi kaynak, Richard Rutter'ın yazdığı CSS'de Metin Nasıl Boyutlandırılmalıdır makalesidir. Sonuç ise, metninizi BODY elementi üzerinde yüzde kullanarak boyutlandırıp, stilin geri kalanında em kullanarak boyutu belirlemek. Satır yüksekliği için de yine pixel yerine em kullanırsanız farklı tarayıcılarda doğru işleme sonuçlarını alırsanız.

Burada hatırlamanız gereken şey öntanımlı yazı tipi boyutunun 16px olduğudur. Bu durumda örneğin yazı tipini 12px'e dönüştürmek için kullanmamız gereken kod şudur:

body {font-size: 75%; line-height: 1.5 em;}

Şimdi boyutlandırmanızı em kullanarak yapabilirsiniz:

h1 {font-size: 3em;}

Önerilen bir diğer teknik ise yazı tipinizi önce 10px'e indirgemektir. Bu durmda metninizi em kullanarak yeniden boyutlandırmak daha kolay olacaktır. Örneğin:

body {font-size: 62.5%; line-height: 1.5em;}
h1 {font-size: 1.8em; /* 18px */}
p {font-size: 1.2em; /* 12px */}

Bu tekniği kullanırsanız dikkat etmeniz gereken bir konu var ki o da insanların Internet Explorer üzerinde küçük yazı tipi seçeneğini kullanmaları durumunda metniniz okunamayacak derecede küçük olabilir. Her ne kadar bu seçeneği bilinçli olarak seçen kullanıcı sayısının yok denecek kadar az olduğunu düşünsem de bu ayrıntıyı bilmenizde yarar var.

Yüzen Elementlerde Çifte Marj
CSS Anahatlarımızı birbiri ardına yüzen (float) divler kullanar oluştururuz, tıpkı bir tür yatay tetris gibi. Satırın sonuna gelindiğinde ise satıra sığmayan div bir sonraki satıra kayar. Bir ızgara oluşturmak için sık kullanılan yöntem aşağıdaki gibidir:

#content {float: right; width: 300px; margin-right: 10px;}
#sidebar {float: right; width: 100px;}

Bu kod "normal" bir tarayıcıda aşağıdaki gibi görünmelidir.

Ancak IE'de bu aşağıdaki gibi görüntülenecektir.

Gördüğünüz üzere marj iki defa işlendi. Yüzen element ile aynı yönde bulunan her marj iki defa işlenecektir. Neden diye sormayın, IE bu. Bunun anlamı sol tarafaki elemente uygulanan marj, kodda belirtilenin aksine 20px olarak işlenecektir ki bu da muhtemelen anahattı bozacaktır.

Çözüm
Bu sorunu gidermek için anahat divlerinize display: inline yerleştirmelisiniz.

#content {float: right; width: 300px; margin-right: 10px; display: inline;}
#sidebar {float: right; width: 100px; display: inline;}

Bu sayede marj hatasını da gidermiş olduk. Her ne kadar bu yüzen element ile aynı yöndeki tüm marj elementlerini etkilese de bu düzeltmeyi yüzen tüm div elementlerine eklemek kullanışlı olabilir. Ne zaman yüzen tarafta marj kullanmak isteyeceğinizi önceden kestiremezsiniz. Bu kod diğer hiçbir tarayıcıyı etkilemeyeceğinden kullanışlı olabilir.

Genişleyen Kutu
Genişleyen kutu problemi pek çok CSS anahattında sorun oluşturur. birbiri ardına yüzen elementler içeren ve öntanımlı genişlikleri bulunan divleri içeren bir anahat kullanmanız durumunda eğer ilgili divin genişliğinden daha geniş bir genişliğe sahip bir görsel ya da boşluk içermeyen bir metin kullanmanız durumunda ilgili anahat IE6'de yanlış görüntülenecektir. Örneğimize bir bakalım:

#content {float: right; width: 300px; margin-right: 10px; display: inline;}
#sidebar {float: right; width: 100px; display: inline;}

Pek çok tarayıcıda bu aşağıdaki şekilde işlenecektir:

Buna rağmen IE6'da anahattımız bozulacaktır:

Çözüm
Burada kullanacağımız çözüm overflow özelliğini kullanmaktır. Eğer overflow: hidden değerini anahat divlerine dahil ederseniz, anahat IE6'de bozulmayacaktır.

#content {float: right; width: 300px; margin-right: 10px; display: inline; overflow: hidden;}
#sidebar {float: right; width: 100px; display: inline; overflow: hidden;}

Her ne kadar ekleyeceğiniz bu kod sorunu giderse de bazı karmaşık anahatlarda başka sorunlara yol açabilir. Bunun yanı sıra IE6 dışındaki tarayıcılarda metnin otomatik olarak iki satıra bölümlenmesinin aksine alana sığmayan metnin görünmemesine neden olacaktır.

Yüzen Elementleri Kapsamak
Burada anlatmak istediğimiz şey kapsayıcı bir divin içerisindeki divleri doğru bir şekilde kapsamamasıdır. Aşağıdaki örneğe bir bakın.

Kapsayıcının içerisindeki divleri nasıl doğru bir şekilde kapsadığını gördünüz mü? Olması gereken de bu zaten. Buna rağmen bazen bu şekilde sonuçlanmayıp aşağıdaki gibi bir hal alabiliyor.

Kapsayıcı doğru bir şekilde içerisindeki divleri kapsamıyor. Muhtemelen kapsayıcınıza bir arkaplan resmi atamadığınız sürece bunu fark etmeyeceksinizdir.

Çözüm
Bu sorunu gidermeye yönelik birkaç çözüm bulunmakla birlikte kullanılabilecek en iyi yöntem kapsayıcınıza overflow: auto; ya da overflow: hidden değerlerinden birisini atamaktır.

#container {width: 966px; margin: 0 auto; overflow: auto;}

overflow: auto değerinin Firefox üzerinde bazen sorunlara yol açabileceğini unutmayın. Eğer bunu kullandıktan sonra bir sorunla karşılaşırsanız, onun yerine overflow: hidden kullanmayı deneyin. Eğer bu da sorun oluşturuyorsa o zaman şuradaki makaleye bir göz atın. Bunu eklemenin dışında IE6 üzerinde anahattınızın tetiklenmesi gerektiğini de unutmayın. Bunu elementinize yükseklik ve genişlik atayarak yapabilrsiniz. Eğer kapsayıcınıza bir genişlik değeri vermek istemiyorsanız o zaman height: 1%; ya da zoom: 1; değerlerinden birini verebilirsiniz.

CSS Seçicileri
Her ne kadar hepimiz CSS3 seçicilerini kullanmaya can atsak da, IE6 bu seçicilerin büyük bir kısmını desteklememektedir. Bırakın CSS3'ü, IE6'nın desteklemediği CSS2 seçicileri bile vardır. İşte kullanmamanız gereken seçicilerin bir listesi:

E > F
E + F
E ~ F
:root
:last-child
:only-child
:nth-child()
:nth-last-child()
:first-of-type
:last-of-type
:only-of-type
:nth-of-type()
:nth-last-of-type()
:empty
:not()
:target
:enable
:disabled
:checked
E[değer] seçicilerinden herhangi biri
:first-child
:lang()
:before
::before
:after
::after

Elbette bu seçicilerin pek çoğu daha Firefox 3 üzerinde de desteklenmiyor. Desteklenen seçicilerin tam bir listesi için evotech.net üzerinde yer alan tarayıcılarda css seçiciler için destek yazısına bir göz atın.

Çözüm
Standart seçicileri kullanmaya devam edin. Sadece IE üzerinde çok önemli bir değişiklik yapmayacağı sürece E + F, F, E > F, E ~ F seçicilerini kullanın. Eğer gerçekten bu seçicileri kullanmak istiyorsanız, o zaman IE8.js'yi deneyebilirsiniz. Bu JavaScript kütüphanesi IE6'ya seçiciler için daha iyi destek sunmasına rağmen sitenizi yavaşlatacaktır. Ancak biz IE6 kullanıcılarını dikkate almıyoruz, öyle değil mi?

PNG Saydamlığı
IE6 PNGler üzerinde alfa saydamlığı desteklemiyor. Bu muhtemelen IE üzerinde gördüğümüz en rahatsız edici sorun.

Çözüm
Bu problem için bir dizi çözüm bulunuyor. Ya IE'ye özgü bir stil şablonunda AlphaImageLoader'ı kullanacaksınız ya da bu sorunu gidermek için oluşturulan çeşitli JavaScriptlerden birine başvuracaksınız. Hangisini tercih ederseniz edin, tekrar eden saydam arkaplan görsellerini IE6 üzerinde kullanabilmenin bir yolu yok.

AlphaImageLoader'ı kullanmak biraz zahmetli. Saydam olan tüm PNG görsellerine aşağıdaki özellikleri ekleyin (CSS'nizin doğrulanabilmesini istiyorsanız o zaman bu kodu IE'ye özgü bir stil şablonu içerisine yerleştirin).

.saydam {background-image: none; filter: progid:DXImageTransform.Microsoft.AlphaImageLoader(src='http://www.bildirgec.org/images/transparent.png', sizingMethod='image/scale/crop');}

Tüm PNG görsellerinizi "saydam" sınıfına dahil ettiğinizi varsayarsak yukarıdaki kodu kullanabilirsiniz. Ayrıca 1x1 saydam bir png oluşturup src değerinde onun konumunu belirtmeniz de gerekiyor. Geçtiğimiz yıl 24ways üzerinde bu konuda muhteşem bir makale yayımlandı.

Bu sorunu giderebileceğiniz daha da iyi bir yöntem, Blueprint CSS Çatısı'nın geliştiricisi Olav Bjorkoy'un şuradaki makalesinde anlattığı yöntemi uygulamak. AlphaImageLoader'e benzer bir yöntem ancak onun yerine saydamlığı tetikleyen bir betiğe bağlantı veriyorsunuz.

Kullanabileceğiniz üçüncü yöntem ise IE8.js'yi kullanmak. Bu yöntem öncekinden de güvenli ve bir sorunla karşılaşmanız neredeyse mümkün değil. HTML'niz üzerinde bu betiğe bağlantı verin ve betik dosya adı -trans ile biten tüm png dosyalarının saydamlık sorununu giderecektir (örneğin resim-trans.png).

Tüm bu yöntemleri kullanmanıza rağmen saydam pngler ile sorun yaşamanız halen olasıdır. Bu yöntemlerden herhangi birini kullandıktan sonra IE6 üzerinde sağlam bir test uygulamayı unutmayın.

Kaynak: Anthony Short

CSS İle İlgili Yazdığım Diğer Yazılar

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Yaratıcılık ve Psikiyatrik Bozukluklar Arasındaki Bağlantı

okckilinc — Fri, 26 Dec 2008 10:21:00 GMT

Yaratıcılık ve Psikiyatrik Bozukluklar Arasındaki Bağlantı Antik çağlardan beri insanlar yaratıcılık ve psikiyatrik bozukluklar arasında bir bağlantı olabileceğini düşünmüştür. Peki gerçekten "deli profesörler" en acaip buluşları yapar, "şizofren ressamlar" en soyut sanat eserlerini üretir? ya da yenilikçi bir tasarım yapmak için biraz kaçık olmak mı gerekir?

Psikopatolojik ve nörolojik bozukluklarla yaratıcılığın karakteristik özellikleri arasında benzerlikler bulunmaktadır. Bipolar bozukluk,demans,dikkat kaybı bozuklukları, epilepsi ve şizofreni ayrı ayrı yaratıcılık ile karakteristik anlamda benzerlikler gösterse de, bu ilişkiyi kesin olarak kanıtlayabilecek bilimsel bir kanıt yoktur. Acaba bu ilişki bir neden-sonuç ilişkisi mi yoksa gerçekten direkt bir ilişki var mı?

1.bipolar bozukluk ve yaratıcılık kaynak:http://serendip.brynmawr.edu/exchange/node/1768

1949'da alman sanatçılar ve aileleri üzerine yapılan bir araştırmaya göre bipolar bozukluk ve yaratıcılık arasında tanımlanabilir bir ilişki vardır. bunun nedeni hem bipolar bozukluğun hem de yaratıcılığın genetik olarak nesilden nesile geçmesi olarak gösterilmiştir. bu ailelerde, genetik izolasyon nedeniyle gelecek nesillerde hem yaratıcı olup hem de bipolar bozukluk taşıma oranı yükselmektedir. yazarlar üzerinde yapılan başka bir araştırmaya göre, yazarların yüzde 80'i ciddi duygu-durum bozukluğu yaşamaktayken bu oran genel olarak topluma bakıldığında yüzde 30'da kalmaktadır. bir diğer çalışmada manik-depresif kişilerin yaratıcılık üzerine yapılan testlerde kontrol grubuna göre daha başarılı olduğu tespit edilmiştir.

van gogh, bipolar bozukluk hastasıydı

bilgi işlemede bozukluk yaşanması belki de yaratıcılığı arttırmaktadır. ayrıca bu bozuklukları taşıyan kişilerin beyin taramalarında normal insanlara göre daha aktif bölgeler tespit edilmiştir ve belki bu bölgeler yaratıcılığı besleyen noktalardır.

2.demans (akıl bulanıklığı) ve yaratıcılık
kaynak: Dr.Bruce Miller, ön temporal lob atropisi olan resim yeteneği yüksek hastalar üzerinde çalışmalar yapmıştır. beynin sol kısmı sözel, sağ kısmı ise görsel konularla ilgilidir. miller'ın hastalarının çoğunun beyinlerinin sol kısmında dejenerasyon tespit edilmiş fakat sağ kısımların normal olduğu görülmüştür. belki de sol kısımdaki aktivite düşüklüğü, sağ kısmın çalışmasıyla alakalı olası müdahale ve çakışmaları önlemekte ve sonuç olarak sağ kısım daha üstün çalışmaktadır. fakat doktorlar bazı hastaların sol temporal loblarını aldıklarında ve ameliyat sonrası yaratıcılıklarındaki artışı ölçtüklerinde belirgin bir artış tespit edememiştir. bu her ne kadar direkt olarak hipotezi çürütmese bile, kesin bir ilişki olduğunun da kanıtlanamadığı anlamına gelmektedir.

3. dikkat kaybı bozuklukları ve yaratıcılık kaynak:http://borntoexplore.org/adhd.htm nikola tesla, edison, ve mozart bu hastalığa sahipti. dikkat kaybı bozukluğu bulunanlar ile yaratıcı kişiler arasında ciddi benzerlikler vardır. gündüz düşleri, akademik başarısızlık, konsantre olamama, ani mod değişiklikleri, sosyal bozukluklar, başladıklarını bitirmede güçlük, dikkatsizlik, hiperaktivite, heyecan, vb. (önemli not: ben çok yaratıcıyım sen bana asosyal mi diyorsun şeklinde yorumlar yapmadan önce belirtmek isterim ki, burada listelenen özellikler istatistiki olarak anlamlı bulunan özelliklerdir, her örnekte birebir olacak anlamına gelmemektedir.) araştırmalar göstermektedir ki, hem dikkat kaybı bozukluğu çekenler hem de yaratıcı kişilerin zayıf bir düşünsel frenleme sistemi vardır. bu durum akıllarına gelen şeylerin üstüste düşmesine ve birikmesine yol açmakta ve yaratıcılığı tetiklemektedir. ayrıca araştırmalar göstermektedir ki, ön beynin ciddi olmayan oranda zarar görmesi hem dikkat kaybı bozukluğuna hem de yaratıcılıkta yükselmeye neden olmaktadır.

4. epilepsi ve yaratıcılık kaynak:heilman, kenneth m. creativity and the brain. new york: psychology press, 2005.

dostoyevsky, edgar allen poe, flaubert. araştırmalar gösteriyor ki yoğun epilepsi nöbeti geçiren hastalar çok daha sık not almakta ve duygularını çok daha derin ifade edebilmektedir.

bu durumun da dolaylı olarak yaratıcılığı arttırdığı düşünülmektedir. fakat hastalarda bu durumun oluşmasının nedeni bilinmediği için direk bir bağlantı olduğu da kanıtlanamamıştır.

5. şizofreni ve yaratıcılık kaynak:http://www.biltek.tubitak.gov.tr/gelisim/psikoloji/klinik.htm şizofreni hastaları duygusal karmaşalar, sosyal hayata uyumsuzluk gösteriyor ve duygusal tepkileri içinde bulundukları durumla çelişebiliyor. ayrıca çeşitli ses ve görüntü halüsinasyonarı ve sanrıları yaşanabiliyor. yaptığı kedi tasvirleri ile ünlü olan louis wain'ın ö hayatının son on beş yılında şizofreni hastalığına yakalandığı bilinmektedir. hastalığının başlangıcından ölümüne dek kedi tasvirlerindeki değişim net olarak görülmekte.

bu durum gerçeklikten kopan algıların ve yanılsamaların gerçekmiş gibi tasvir edilmesini doğurur. yaratıcı kişilerin de normal dışı bir anlatıma sahip olması gerektiğini düşünürsek, şizofren bir sanatçının yaratıcı olarak algılanmasını anlayabiliriz.

sonuç olarak, psikiyatrik bozukluklar ile yaratıcılık arasında bilimsel olarak kanıtlanmış direkt bir bağlantı bulunmamaktadır denebilir. fakat tersi de kanıtlanamadığı için siz yine de bunalımda olduğunuzu hissettiğinizde bişiler yazıp-çizebilir veya işi deliliğe vurup çekinmeden deli saçması şeyler tasarlayabilirsiniz.

belki de çok yaratıcı olmanız gereken bir gün çareyi ön beyninize biraz zarar vermekte bulabilirsiniz ki bunun yöntemlerini burda tartışmak hem t.c. yasalarına aykırı ve suça özendirici olur hem de yaratıcı olayım derken sağlığınıza zarar vermenize yol açabilir.

Bu yazı okckilinc tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage