bildirgec.org - riley - beğendikleri

memetik 4: mim örnekleri

riley — Mon, 07 Feb 2005 21:56:00 GMT

ajdar anık: kanald'de yayınlanan popstar yarışmasında, adaylar arasında izledik kendisini. performansıyla haberlere, köşe yazarlarına konu oldu, ağızdan ağıza ünü yayıldı, arkadaş grupları arasında taklitleri yapıldı. silik bir haber öncesi yarışma programı olan popstar'ı prime time'a taşıyan öğelerden biri kendisi. sayesinde tüm türkiye yarışmadan haberdar oldu.

dansı, sesi, yorumu, görünümü, konuşmaları nev-i şahsına münhasır. türkiye'den çıkmış en virütik ürünlerden biri..

performansları mp3 formatında ses ve video kayıtları (40mb) olarak bulunabiliyor.

all your base are belong to us (tüm üsleriniz bize ait): bu cümle 1989 yapımı zero wing adlı bir japon oyunundan çıkma. ingilizceye çevirisi kötü, büyük ihtimalle bilinçli bir hareket.. bu cümleyi alıyorlar, yazılı olarak bir foruma, veya bir fotoğraftaki panoya veya müziklerin arasına sıkıştırıyorlar. böylece uzaylıların dünyayı işgal edip gizli mesajlar bıraktığı illüzyonu oluşturuluyor.

internete ilk 1998 yılında sıçrıyor. 2000'in ortalarında something awful adlı dev mim sitesinin forumlarında mesaj aralarında görülüyor. daha sonra "the laziest men on mars" adlı bir grup, tatsuya uemura'nın eseri olan müziklerden parçalar kullanarak "invasion of the gabber robots" adında bir şarkı üretiyor bu mim için. 2001-2002 tarihlerinde müzikle görüntülerin birleştiği pek çok animasyon üretiliyor mimin hayranları tarafından. meşhur metin şu şekilde:

In A.D. 2101
War was beginning.

Captain: What happen ?
Mechanic: Somebody set up us the bomb.

Operator: We get signal.
Captain: What !
Operator: Main screen turn on.
Captain: It's you !!
Cats: How are you gentlemen !!
Cats: All your base are belong to us.
Cats: You are on the way to destruction.
Captain: What you say !!
Cats: You have no chance to survive make your time.
Cats: Ha Ha Ha Ha ....

Captain: Take off every 'Zig'!!
Captain: You know what you doing.
Captain: Move 'Zig'.
Captain: For great justice.

mim'in yaygınlaşmasıyla "all your base are belong to us" cümlesindeki üs kelimesi başka kelimelerle değiştirilip kullanılıyor çeşitli kişiler tarafından.. örneğin; tüm oylarınız bize ait, tüm ruhlarınız bize ait vb..

star trek sürümü ve hikayesi de mevcut..

flash animasyon örneğini buradan bakınabilirsiniz..

wired bu mimin bir japon viral marketing ögesi olduğunu ima etmiş..

yurtdışına sesini duyurmak isteyen genç müzik grupları kendi "ayb" şarkılarını yapıp mp3.com'dan yayabilirler aslında..

atatürk ve 19 mucizesi: bu mim hemen hemen her türk genci tarafından en az 1 kere duyulmuştur. atatürk gibi güçlü bir mimi yardımcı mim olarak kullanması onu güçlü kılıyor. bu mucizeler şu sitede listelenmiş. bu listeye her eklenen madde bu mimi daha da güçlendirecektir. ancak güncelliğini koruması da gerekli, hayatta kalabilmesi için.

bonsai kitten: 2000 yılında bir mit öğrencisi tarafından yaratılmış bir mim bu. kedileri bir şişe içerisine yerleştirerek -tıpkı bonsai ağaçları- gibi minyatür süs eşyası haline getirme hizmetini satan bir firma parodisi. galerisinde örneklere de yer verilmiş.

kısa sürede pek çok tepki topladı tabii ki. bir çok insan bu sitenin yasaklanması konusunda imza topladılar. hayvan hakları savunucuları çileden çıktı. fbi duruma el koydu..

neyse ki sahte..

drilling to hell (cehennemden gelen sesler): yakın geçmişte acemi habercilik nedeniyle maruz kaldığımız bir mim bu. rus bilim adamlarının sibirya'da kazı yaparken birtakım sesler duyduklarını, bu sesleri kaydettiklerini ve seslerin cehennemden gelen acı içindeki insan sesleri olduğunu anladıklarında işi bıraktıklarını sansasyonel bir dille anlatıyor..

özel kanalların da ana haber bültenlerinde yer aldı bu konu. din ve bilim uzmanları konuşturuldu..

özellikle bu sitedeki metni ve yorumları incelediğimizde taşıyıcıların mim'e zaaflarını, bulaşma etkisini ve bulaştırıcıların yardımcı mimlerle nasıl destekleme eğiliminde olduğunu açıkça görebiliyoruz.

tabii doğru düzgün bir araştırma ile seslerin sahte olduğu ortaya çıkarıldı; ancak televizyon kanalları bunu duyurmamayı tercih etti..

goatse.cx: adının "goat sex"ten veya "Guy Opens Ass To Show Everyone" (herkese göstermek için kıçını açan adam) söz öbeğinin baş harflerinden gelmiş olabileceği söyleniyor. goatse.cx sitesine girdiğinizde iki eliyle anüsünü dev gibi açıp kalın bağırsağını gösteren bir kişinin fotoğrafı bulunuyor.. yaramaz internet troll'leri, bu adresi, sağda solda vererek insanları şok etme amacıyla kullanıyorlarmış.

ünü gittikçe yayılıyor, benzer fotoğraflar çektirenler oluyor. parodileri yapılıyor. time dergisi bir kapağında buna gönderme yapıyor.

site sansüre uğramış, ancak yedekleri mevcut. mideniz kaldırabilecekse buyrun mevzu bahis site..

gora: mizahın etkili bir bulaşma stratejisi olduğunu söylemiştik. gora da cem yılmaz etkisiyle kısa sürede herkes tarafından duyuldu. kendi içerisinde virütik ögelerle güçlendirilmiş cem yılmaz tiplemeleri ve espileri ilk fragmanın çıkmasıyla birlikte dilden dile yayıldı. döneminin en çok konuşulan filmi oldu.

cem yılmaz'ın başarısı tabii ki sadece iyi bir komedyen olması değil. kendisi aynı zamanda çok iyi bir mim yaratıcısı. rakipleriyle arasını açmasını sağlayan en büyük etken "bulaşıcı" espirileri.

yaptığı stand-up show'u da bir özel kanalda yayınlatmasıyla mimlerinin yayılma ağını genişleterek doğru zamanda doğru adımı atmıştı.

mahir çağrı: 1999 yılında bir arkadaşının onunla dalga geçmek amacıyla açtığı site ile meşhur olmuş mahir. izmir'li; kadınlara olan ilgisini her fırsatta dile getiriyor, akordeon çalıyor ve gezmeyi seviyor.. ancak ingilizcesi çok kötü ve derdini komik cümlelerle anlatıyor. sitesine koyduğu fotoğrafları ve bugün slogan haline gelen bozuk ingilizcesiyle dilden dile aktarılıp meşhur oluyor, hem de henüz blogosfer diye birşey yokken..

meşhur sözlerinden biri "i kiss you". artık sitesi bu sanıyorum.. eski sitesi böyle birşeydi, hatırlayamanlar için..

sitesi en çok ziyaret edilme rekoruyla guinnes rekorlar kitabına geçmiş. forbes onu en çok tanınanlar listesine almış. kendisine bir film de yapacaklarmış. lee firması, çeşitli mahir klonları üretip bir reklam kampanyası yapmış.

dünyanın en başarılı mimlerinden biri..

murphy's law (murphy yasaları): her olumsuz duruma karşı daha önceden koyulmuş bir takım kurallar.. örneğin en ünlüsü; "eğer birşeyin kötü gitme olasılığı varsa, gidecektir".

ilk yasa, 1945 yılında ordu için roketlerin ani hız düşüşünde pilotuna yapacağı yerçekimi kuvveti testlerinin mühendisi bay edward a. murphy tarafından bulunuyor. yaptıkları bir testte sorun çıkıyor ve bay murphy, iş arkadaşı john paul stapp'e "eğer bir adamın hata yapma olasılığı varsa, yapacaktır" cümlesini sarfederek asistanının hatası olduğunu söylüyor.

yanlışlıklar gideriliyor, test başarıyla sonuçlarınıyor. paul stapp basın toplantısında sorulan bir soruya murphy'nin bahsettiğimiz yasasını göz önünde bulundurarak tüm çıkabilecek hataları önceden kaldırdık yanıtını veriyor. böylece yasa ilk defa kullanılmış oluyor.

1952 yılında john sack'in "the butcher" kitabında "Anything That Can Possibly Go Wrong, Does"; 1955 yılnda Lloyd Mallan'in "men, rockets and space rats" kitabında "everything that can possibly go wrong will go wrong" olarak geçiyor..

sonrasi bay murphy'nin eseri değil aslında sanıldığı gibi. bu mim murphy'den askeriyedeki iş arkadaşlarına, oradan başka askerlere, diğer mesleklere yayılıyor ve her meslek grubu kendi yasalarını ekliyor, aynı çatı altına..

bu özetlediğimiz tarihle ilgili detaylı bilgi ve fotoğraflar şu yazı dizisinden edinilebilir.

hatayı haklı çıkarma özelliği, daha önceden aynı hatanın yapılmış olması güvencesi, her duruma uygun varyasyonlarının üretilmiş olması ve bilgisayar teknolojisine uygulanabilecek kadar güncel kalabilmesi mimi güçlü kılan özelliklerinden.

nuri alço revival organization: onlar siyasal ve toplumsal aksatlıklara tepki göstermek için kurulmuş bir örgüt. sitelerinde amaçlarını açıklayıcı bildirileri var. kendilerine sembol olarak 80'lerin ünlü aktörü nuri alço'yu seçmişler. aklınıza gelebilecek heryere nuri alço yazıyorlar/sticker yapıştırıyorlar.

nuri alço sembol olarak doğru bir seçim. gündemden uzak bir ismin kısa süre içerisinde şehrin her yerinde görülür olması insanları araştırmaya itiyor. araştıranlar da bu organizasyon ile karşılaşıyorlar. işleyişte pürüzler olsa da çalışmış görünüyor. seslerini pek çok gazeteden duyurabildikleri gibi, nuri alço'yu da tekrar gündeme getirip yeni roller kapmasını sağladılar.

mim'i daha pürüzsüz hale getirebilmek için stickerlara web adreslerini de eklemek gerekebilirdi, ancak bu da görüşlerine aykırı bir davranış olurdu sanıyorum. (kolay erişilebilir olması ve mime ulaşmak için arama motoru kullanma yetisi gerektirmemesi için..)

"pretty woman" mimi: j. f. lawton tarafından yazılmış, garry marshall tarafından yönetilmiş 1990 yapımı bir film "pretty woman" (özel bir kadın), biliyorsunuz. filmde, fahişe rolündeki ana karakterimiz, müşterileriyle sevişebileceğini ancak (aşk olmadan) öpüşmeyeceğini belirtiyor. bu mimin, filmi ergenlik çağı öncesinde veya gençlik döneminde izleyenlere etki etme gücünün olduğunu görüyoruz.

karakter, yapmak zorunda olduğu fahişelik mesleğini kabul ediyor ancak şartlara yenik düşmeye karşı oluşan tepki, kadınlık onurunun belirtisi olarak bu mimin varolmasına neden oluyor. kişi, isyanını ekstrem koşullar arasında korumaya çalıştığı değerleriyle dışa yansıtıyor. mim'in destek aldığı diğer bir fikir ise farklı olma / sıradan olmama, pes etmeme..

mim'in daha düşük etki seviyelerinde eylem gerçekleştirilse dahi; öpüşmeyi, sevişmekten daha değerli sayma söz konusu olabiliyor.

smiley: 1963 yılında harvey ball tarafından icadediliyor bu sarı benizli.. 70'lerde çeşitli hediyelik eşyalar üzerinde kullanılıyor. 1952'de, amerika'da, bu suratı taşıyan rozetlerin adedinin 50 milyona ulaştığı düşünülüyor.

90'larda acid house dans müzik kültürü bu figürü sahipleniyor. ecstasy'nin simgesi oluyor.

ilerleyen zaman içerisinde vasyasyonları üretiliyor. bilgisayarlarda yer alıyor. metin tabanlı sürümleri oluşuyor.. böylece duyguları en kısa yoldan yansıtma aracı ihtiyacına gerekli çözüm bulunmuş oluyor..

günümüzde resmi yazışmalar dışındaki neredeyse her yazılı dialogda görmek mümkün bir örneğini. pek çok kez denense de kullanım hakları satın alınamamış ve zaman aşımından ötürü umümileşmiş.

star wars kid: benim kişisel favorim.. ilk haberlerini buradan almıştık.

Ghyslain Raza adında, hafif topluca bir delikanlı, kamerasını kurup, bir sopa ile darth maul rolü yapıyor. ancak video kaseti okuldaki bazı arkadaşları tarafından çalınıp internette yayınlanıyor. video'yu bulanlar büyülenip, efektler ekleyip onlarca varyasyonunu üretiyorlar. sonucunda raza beyin ailesi, hırsız çocukların ailesine dava açıyor..

bu mimin salgın halinde yayılmasının nedenlerinden biri blogosferin parlak zamanlarına denk gelmesi.

raza, star wars çocuk adıyla milyonlara ulaşıyor ve bir o derece de yıkılıyor. bunun üzerine bu durumun parçası olan blogcular kendilerini kötü hissedip ortak bir bağış kampanyası yapıyorlar ($4300 toplanıyor) ve raza'ya çeşitli hediyeler alıyorlar.

bir de, raza'ya star wars 3'te rol verilmesi konusunda lucasfilm'e seslenen bir imza kampanyası başlatıyorlar.

orjinal video ve mutatif hallerini kaçırmayın.. (indiremezseniz aynı dosya adlarını p2p programlarda aratınız)

tourist guy: bir turist.. pek çok yere ve olaya aynı pozla montajlıyorlar kendisini. bir sürü farklı sürümü çıktı.

matrix, bagdat (all your base co-meme), superbowl gardrop hatası, simpson'lar gibi..

en son 9/11 vakasında, uçak gökdele yaklaşırken görülüyor. en büyük ilgiyi de bu olayda aldığını söyleyebiliriz.

whassup? (a.k.a. whazzup?): budweiser adında bir amerikan bira firmasının, super bowl (sapık kupa dönemleri; maçların arasına en manyak reklamı verme yarışı yapılır her sene. bu reklamlar özel hazırlanır.) için hazırladığı bir kampanya.. "what's up?" (n'aber? / vatsap okunur) söz öbeğinin "whassuuup?" (vazzaaap/vassaaap okunur, türkçeye çevirmeye çalışsak çok komik olmaz mı.. neeağbeer? belki..) şeklinde kullanılması üzerine kurulu.

bu kampanyanın daha sonraları pek çok parodisi yapıldı, internetin de etkisiyle pek çok kişiye bulaştı. tabii döneminde bu türk download edilebilecek ilginç şeylerin de çok çok az olduğunu düşünecek olursak kaçınılmazdı bu sonuç dergilerin verdiği ücretsiz cd'lerin video bölümlerinde bile bulunuyordu bir ara..

ayrıca filmlerde ve dizilerde göndermeler de yapıldı. örneğin scary movie'de koyu tenli gençlerin telefonda birbirine bu selamlaşma ile bağırdığını hatırlarsınız..

zincir e-postalar: zincir e-postalar minimum efor ile maksimum gürültü yaratan araçlardan biridir. arkadaşlarınıza söylemek/iletmek istediğiniz mesajı yazar, başkalarına iletilmesini istiyorsanız not olarak ekler, adres defterinizden göndermek istediğiniz kişilerin e-posta adreslerini seçer ve yollarsınız. eğer herkes iletme görevini yaparsa gönderilen kişi adedi milyonları bulabilir..

ancak interneti ve vakti değerli olan arkadaşlarınız bu zincire dahil olmamayı tercih edebilirler. yani mimin hedef kitlesi çok boş vakti olanlar ve bu işlere yeni başlayanlar olacaktır büyük ihtimalle.

duruma alışkın olanların dikkatini çekmek için ise sıradan mesajlar çeşitli yardımcı mimlerle desteklenmek zorundadır. bu yardımcı mim bir vaad (bu e-posta 1000 kişiye ulaşırsa bilmemne olacakmış), tehtit (bu e-postayı x adet arkadaşına göndermezsen başına kötü şeyler gelir) veya benzerleri şeklinde olabilir.. yani evrilebilirler, veya kullanıcı hatası nedeniyle mutasyon geçirebilirler..

ilginizi çekiyorsa kağıt üzerindeki zincir posta örneklerini, zincir e-posta örneklerini, bu konudaki diğer araştırmaları okuyabilirsiniz..

zincir e-posta'nın gücünü biz de deneyelim diye düşündüm ama korktum. yapalım derseniz yorumlarınızla fikirlerinizi paylaşınız çok rica edeceğim.

diğer irili ufaklı mimler:
- angry man (kızgın adam)
- dancing baby (dans eden bebek / ally mcbeal'in belası)
- first post (ilk yorum / trafiği yüksek komünlerde (slashdot) bir yazıya ilk yorumu yazabilme çılgınlığı. ekşi sözlük'te de günün ilk başlığını yazma çılgınlığı olarak yaşanıyordu.)
- xiao xiao (dövüşcü çöp adam)
- yatta (çıplak japon dansçılar)
- afgan kızı
- sezyum.com (mim fabrikası)
- türk parasındaki kafa
- the blue star mimi
- ak sakallı dede

memetik yazı dizisine ait diğer yazılar

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

memetik 3: mimlerin yayılımı

riley — Mon, 31 Jan 2005 09:03:00 GMT

mim'lerin beyin virüsü olduğunu söylemiştik. bu virüsler güçlü oldukları oranda kendilerini kopyalayabilirler yani başka kişilere bulaşıp yayılabilirler. demek ki bir mim'in bulaşıcılık değeri onun kimliğini belirleyen öğelerden birisi.

bir dedikoduyu yaymaya çalıştığınızı varsayalım; bu mim öyle öğelerle donatılmalıdır ki insanlar bunu arkadaşlarına anlatmak için dayanılmaz bir ihtiras duymalıdır. yahut hazırladığınız reklam kampanyasının mesajı öyle bulaşıcı olmalıdır ki kişiler bu mesajla birlikte kampanyayı da taşımalıdır ağızdan ağıza.. mim'e bu bulaşma gücünü verecek olan memetik stratejilerden bahsetmiştik.

gereken durumlarda miminizi yardımcı mimlerle güçlendirin..bu konuda yaşanmış örneklerden biri coca cola'nın içine atılan dişin eridiği şehir efsanesidir. pek çok, kolanın zararlı olduğuna inanan/inanmak isteyen ebeveyn, bu mime kanıt araştırmaksızın inanmıştı geçmişte. sonradan uydurma olduğu ortaya çıktı. bu mimi güçlendiren, ebeveynlerin, bu ürüne zaten tepki duymaya meyilli olması idi. benzer türde açıklamalar günümüzde türkiye'de de yapılıyor/yapılmaya çalışılıyor. örneğin bir sene çay kanser yapıyor açıklaması gelirken ertesi sene çay kanseri önlüyor açıklaması gelebiliyor. bunlar popüler bilimin açıklarından faydalanabilen ama yeterince güçlü yardımcı mimler bulamadığı için unutup giden, coca cola örneğindeki kadar başarılı olamamış zayıf mimler...

bu durumda yazdığımız senaryonun, yaptığımız reklam kampanyasının, tasarladığımız bir cihazın başarılı olması için güçlü memetik ögeler içermesi gerektiğini söyleyebiliriz.

başarılı bir mim yaratma konusunda yapılan araştırmaların geneline baktığımızda şu ortak özelliklere rastlıyoruz:

1. kitle ve medyum: kitlenizi belirleyin ve kitleye en uygun medyumu seçin. örneğin bir yiyecek ürününün sağlığa zararlı olduğu dedikodusunu çıkararak satışlarını olumsuz etkilemeyi istiyorsanız en iyi başlangıç noktası ev hanımları olacaktır. farazi konuşalım; bu kitle hakkında araştırma yaptınız ve çoğunluğunun fazla okumadığını, gündüz televizyon programlarını çoğunlukla izledikleri sonucuna ulaştınız. bu durumda miminizin doğru başlangıcç adımı böyle bir programa iddianızı taşıyıp tartışılmasını sağlamak olacaktır. eğer mim'iniz yeterince güçlü ise uzmanların aksini söylemesi halinde dahi birçok zihine hatalı bilgi içeren mim doğru bilgi olarak yazılacaktır.(coca cola örneği)

2. reaksiyon: miminizin alabileceği reaksiyonları önceden test edin. örneğin sahibi olduğunuz bir yazlık sitenin ne kadar güvenli olduğu dedikodusunu tasarlayıp sızdırdığınızda bu mim kontrolden çıkıp site sakinlerinin kendilerini hapishanede hissetmesine neden olmamalı. miminiz, hedef kitlesine, amaçladığı duyguları doğru olarak yaşatabilmeli. eğer bu konuda hedefinizden farklı durumlar yaratıyorsa mim pürüzlü demektir ve geri tepebilir. reaksiyonları küçük gruplarda test ederek bunu öngörmeye çalışın..

3. güncelleme: mimin etki sürecini izleyin, esnek olun, gerekirse çeşitli yöntemlerle yönlendirmeler ve değişiklikler yapın. örneğin bir şeker firması için yaşlıların yalnızlığı konusunda duygu sömürüsü içeren bir reklam yaptınız ve tepki gördü. hemen mimi güncelleyip aslında yaşlı yakınların ziyaret edilmesini sağlama amaçlı yaptığınız mimiyle destekleyip ana kampanyaya yön verin. spesifik bir örnek vermiyorum çünkü bu durum tam olarak böyle mi gerçekleşmişti geçmişte, emin değilim. önceki yazıda da belirttiğimiz gibi farklı medyalar farklı güncelleme sıklığı olanakları sunabilir. bir dergi reklamı ayda bir güncellenebilirken bir gazete reklamı ertesi gün yenisiyle değiştirilebilir demiştik. medyumun da güncellenme olanaklarını gözden çıkarmayın.

4. araştırma: mim'in kullandığı metin/altmetin hakkında herşeyi tam olarak bilin. konusu, jargonu, zamanlaması, tetikleyicileri, kitlesinin düşünce tarzı vb. örneğin 18-25 yaş arası gençliğine pazarlanacak yeni bir sigorta seçeneği piyasaya sürecekseniz bunun bulaşıcılığını edebi bir dil kullanarak sağlamak olabilecek en pürüzlü tercihtir. bu konuda başarılı örneklerden biri 16ysk kredi kartı ürünüdür. kampanyasında çizilen tipin hipliğinden, karta eklenen zincire kadar kitlesine doğru hitap eden bir ürün.. veya çocuklar için banka hesabı reklamında bugs bunny'nin kullanılması.. reklamcılar bu konuda çok çalıştıkları için, her ne kadar istemesek de başarılı örnekleri işgal ediyorlar.

5. mim ile dil örtüşmelidir: mime uygun ses tonunu belirleyin, tepki çekip işi zorlaştıracak tarzlardan kaçının. televizyonculukta samimiyet olgusunun fark yaratmasının en önemli nedenlerinden birisidir bu kural. iki tür tv dizisi düşünelim. birinde burnundan kıl aldırmayan poker suratlı oyuncular, diğerinde mehmet ali erbil tipli daha samimi ve halka yakın oyuncular.. izleyici samimi olan örneği izlerken, oyuncunun özel hayatını da bilmesiyle, dizi karakteri ile arasında bir bağ oluşur. yani o karakter daha bulaşıcıdır. diziyi izleme deneyimi sonlansa da kişi yastığa başını koyduğu ana kadar dahi karakteri zihninde taşır. poker suratlı oyuncular ise saygı duyulsa da, sevilse de yeterince bulaşıcı olamaz.

sağlam bir markayı yapılandırma yöntemlerinden biri de charity (bağış, yardım) kampanyalarına o markanın katılmasıdır. günümüzde de star olması planlanan oyuncu/şarkıcı/benzeri kişilere halk konserleri verdirilir, vakıflara üye yapılır, kameralarla birlikte hastanelere ziyaretler marka danışmanları tarafından zorla yaptırılır. ve yine bu aktiviteler esnasında "içimden geldiği için/çocukları sevdiğim için" şeklinde artık klişeleşmiş ama halen belirli bir kitleyi etkileyip bulaşıcı olabilen ses tonları kullanılır.

günümüzde televole bu çarkının önemli bir dişlisi..

eğer halkı tepkili olmaya davet eden bir mim yaratmak istiyorsanız agresif bir ses tonu belki doğru seçim olabilir. veya enerjiyi temsil etmesini istediğiniz bir spor ayakkabısının sloganı "kıştırtır" olabilir.

6. mimin uygulanma (duration) ve hatırlatılma (repetition) süreleri özenle belirlenmelidir. örneğin çok beğendiğiniz bir kitabı arkadaşınıza da bulaştırmak istiyorsunuz. sürekli o kitaptan bahsetmek yerine belirli aralıklarla söz arasında geçirmek bıktırmaktan öte, merak bile uyandırabilir, mim kendi çoğalma mekanızmasıyla yayılır. tabii bu mesajıın sıklığı ve uygulanma miktarı konusu reklamcılar için oldukça önemli bir konu olduğu için ustalaştıklarını söyleyebiliriz.

türk televizyoncuları kitlelerinin talebine göre dizilerin uzunluklarında şaşırtıcı değişiklikler yaptılar. tüm dünyada genel drama dizisi 40-50 dakika standartında iken son dönem yerli dizileri 2 saate yakın yayın süresine sahip. bir film uzunluğunda.. bilinçli bir hareket mi bilemiyorum ama memetik açıdan şöyle bir gerçek var; bir dizinin karakterleriyle bir izleyiciyi ne kadar uzun süre vakit geçirtirseniz, dizi, izleyiciye o oranda bulaşır. bu da git gide artan bağlılığa neden olur.

amerikan televizyonlarında da bu günlerde evrilerek aynı sonuca gidiyor. önceleri nadiren çok sevilen dizilerin sezon finalleri, seyircilerin talepleri doğrultusunda 2 bölüm birleştirilerek yapılırdı. müşteri memnuniyeti amaçlı atılan bu adımın hep olumlu sonuçlar doğurduğu görüldü. geçtiğimiz sene birçok dizi finale ulaştı ve kanaller yeni dizileri halka sevdirme uğraşısına girdi. ilk defa ilk 6 bölüm 2'şer 2'şer yayınlanma yöntemine gidildi. örneğin dördüncü sezonu yeni başlayan 24 dizisi ilk gün iki bölüm, ertesi gün iki bölüm şeklinde yayınlanıp konunun izleyicilere daha çabuk bulaştırılması denendi. yine nbc'nin tutunmasını çok istediği yeni sitcom'u committed (gerçekten çok komik bir dizi) ilk 6 bölümünü 1 haftalık dizi periyodunu yok sayarak 2 günde bir yeni bölüm şeklinde yayınladı. alias da premierini 2 bölüm beraber yapan dizilerden.. yine önceden bahsettiğimiz yüce hbo'nun tam bir televizyonculuk olayı olan unscripted'ı, ilk 4 bölümü 2'şer 2'şer olacak şekilde yayınlandı. türk uyarlaması çırak adıyla yapılacak olan the apprentice'in de 3'üncü sezonu 2 bölüm blok yayınlanarak başladı.

tabii amerikan televizyoncuları bu konuda türk yöntemlerini birebir alamaz çünkü çok kanallılık ve izlenebilecek dizilerin sayısının gerçekten çok olması nedeniyle bir kişiyi her hafta 2 saat ekran başında tutmaları çok zor.

7. güven: mimi hedef kitlenin güven duyduğu medyalarda başlatın. yeni kurulmuş bir gazete veya internetin henüz güven kazanmamış yeni bir kaynağını çıkış noktası olarak seçmeyin. internet kullanıcısı şüphecidir ve tepkiyle yaklaşır. yanlış bir başlangıç, bulaştırıcının imajını mime yapıştıracaktır ve mim potansiyeli açığa çıkamadan ölebilecektir. örneğin çok saygı duyduğunuz önemli birinin sizi şaşırtıp ciguli'yi çok beğeniyorum demesi ile kaybetmeye mahkum olduğunu düşündüğünüz ve sevmediğiniz bir arkadaşınızın aynı söylemde bulunması bize iki farklı duygu yaşatır; hakkında konuşulan subjeyle ilgili yapılanmış görüşleriniz olsa da..

bu konuda, ilk viral marketing kitaplarından birini yazmış olan seth godin, bulaştırıcılar 2 türlüdür diyor. güvenilen (trusted) ve adî (ordinary).. adî bulaştırıcıların inanılırlığı düşüktür, çünkü çok fazla mesaj yollarlar. örneğin her izlediği filmi size süper diye öneren bir arkadaşınız; veya blog sitelerinde yazanlar.. güvenilir bulaştırıcılar ise az ama öz konuşanlar, birşey önermeden önce tartan ve yanılmayanlar. seth godin ticari bir kampanya için masraftan kaçınmayıp güvenilir bulaştırıcılara reklamınızı yaptırın, diyor. yani ekranda günde 80 kere görünen bir sanatçı adayındansa bir a listesi starıyla kampanyanızı başlatın.

bu konuda ben de bildirgec.org'a mim olarak kendi sitesinin adresini girenlere, siz bu reklamı yapacağınıza bir arkadaşınızın sizin sitenizi tanıtmasını bekleyin önerisinde pek çok defa bulunmuştum. hatta mümkünse bu kişi az ama öz konuşan biri olsun. böylece daha çok dikkate alınacaktır.

araştırmalar gösteriyor ki pek çok insan reklam olduğu aşikar olan mesajlara tepkiyle yaklaşıyor. güven duyulmayan mesaj bulaşıcı olmuyor. müthiş icat tivo'nun tutmasının nedenlerinden birisi de bu. insanlar dizileri tivo ile kaydedip reklamları atlayarak izlemek istiyorlar. ve sapıklık düzeyinde artan tivo kullanıcıları, televizyon istasyonlarını düşündürüyor. bu duruma reklamcıların bulduğu çözüm de gayet beklenen bir çözüm. örneğin alias dizisini izlerken, ajanımız kameraya doğru arabasıyla hızla yaklaşıyor ve ford logosunu görüyoruz. veya bir markanın adı bir filmde 1 kere geçsin diye yüz binlerce dolar ödeniyor.. bazen doz castaway-fedex örneğindeki gibi artınca izleyiciler isyan ediyor. bu durum da yeni televizyon programı formatlarının icadına sürükleyici bir adım. örneğin 40 dakikalık dizinin tamamı reklam olan biçim. çok eğlenceli bulduğumuz queer eye for the straight guy progmamı buna iyi bir örnek. 40 dakikalık şov boyunca 5 gay uzman 1 straight erkeği yaratıcılıklarını ve birikimlerini kullanarak baştan yaratıyor ve çekici hale getirmeye çalışıyorlar. bu işlem esnasında bir çok ticari ürün, servis, mekan adı izleyicilere tanıtılıyor. bir diğer örnek de extreme makeover: home edition. zor durumda olan bir acılı aile buluyorlar, 7 gün içerisinde onlara dev gibi bir ev inşa edip kıyafetlerine kadar herşeyle dolduruyorlar. bazen araba bile hediye ediyorlar. tüm masraflar dizi içerisinde yayın zamanı kapmak için çabalayan firmalar tarafından ödeniyor. acılı aileye yardım etme atmosferi içerisinde sunulan reklamlar amaçlanan bulaşıcılığı fazlasıyla yakalıyor. ben şahsen umursamadan izlediğim halde dizide geçen "hayırsever" markaları sırasıyla ve tersten sayabiliyorum.

8. demografi: miminizin hedef kitlesine en uygun kültür, duygusal ve ekonomik düzeyde uygun içeriği kullanın. televizyon programcılarının geç kalsalar da farkettikleri özelliklerden biri bu. beyaz ekranda önemli haberlerin verilmesindense, daha magazinel ve çerez habercilik ana akış izleyicisi için daha bulaşıcı ve kolay tüketilir olabiliyor. reha muhtar uygun bir örnek olur sanıyorum.

9. mim evlat edinin: yeni bir mim yaratmaktansa varolan bir mimi alıp ihtiyacınıza uygun değiştirin. bunun çok basit çaplısını dedikodu esnasında bu virüsler bize bilinçsizce yaptırıyorlar. örneğin bir dedikodu, taşıyıcısı tarafından bilinçli veya bilinçsizce abartılıp bulaşıcılığı arttırılıyor. (bu mim mutasyonundan esinlenerek serdar erener'in ajansı alamet-i farika bir shubuo reklamı yapmıştı) daha büyük çaplı bir örnek verecek olursak; "dünya dışında hayat var" mimi gücünü yitirdiğinde "birileri ülkemizi istila edip özgürlüğümüzü elimizden alacak" mimi ile birleşip istilacı uzaylılar filmleri olarak geri dönüyor. veya uzaylılar nasa'nın aya ayak bastığında çekilen fotoğrafların köşelerinde minik pixeller olarak hayat buluyor.

10. parazit: kullandığınız medyanın ve kitlenin içeriği arasında eriyebilecek, diğer güven kazanmış metinlerin güvenirliğini sahiplenecek yaklaşımlar geliştirin. yet another az bilinen silah.. basit çaplısı yapılıyor. örneğin ticari bir kuruluş öğretici amaçlı görünen dökümanlar hazırlayıp araya reklamlar sokuşturuyor. veya bir marka ürünün kullanılmasını öneriyor.. gıda maddelerinin yemek tarifleriyle gelmesi mesela..

bu taktiği yanılmıyorsam ilk olarak "sam walton" ticaret ile birleştiriyor. evet, amerika'nın en büyük tüketim canavarlarından walmart'ın ticari model babası kendisi.. satan'ın oğlu diyorlar. şöyle bir yöntem icadediyor.. bir mağazası var, mağazanın açılışı için 100'lerce kadın donlu çorabı alıyor ve çok çok düşük bir fiyatla açılışta zararına satıyor. bu müthiş indirimi de kocaman bir tabela ile duyuruyor. çorap almaya gelen güruh mağazadaki diğer ürünlerin de fiyatının uygun olacağı illüzyonuna kapılıp sapık gibi alışveriş yapıyor. bu yönteme "opening price point" diyorlar. walton'ın bu yaratıcı icadı da "creative destruction" (yaratıcı yıkım) olarak geçiyor.

sanırım türkiye'de bu yöntemin yasak olduğuna dair bir söz geçmişti marketing dersinde. emin değilim. mevcud alışveriş merkezleri anlık büyük indirimlerle yapıyor bu işi, walmart kadar sapık indirimler olmasa da (40$ a buzdolabı gibi)

ucuz ürün mimi yarat, diğer ürünleri normal fiyatına veya daha pahalıya sat, özetle.

en silaha dönüşmüş modeli ise stealth (stelt okunur) marketing (hayalet pazarlama). serinin ilerleyen bölümlerinden birinde daha uzun inceleyeceğiz.

11. tarafsızlık: mimleriniz birilerini etkilemeye/manipüle etmeye çalışıyormuş izlenimi vermesin. çoğunlukla bilgilendirme zırhı arkasına gizliyorlar. bu konudaki yaratıcı icadları göreceğizdir yakın zamanda.

12. kolaylık: kolay anlaşılır/kullanılır olun. bir mim için en önemli pürüzlerden biri mesajını doğru aktaramamadır. kullanımı zor cihazlar, ürünler yerini daha kolaylarına bırakma eğiliminde olacaktır. kişi çok güçlü motivleri olmadıkça mim kendisine bulaşsın diye uğraşmaz. en az enerji gerektiren en şanslılardan olacaktır.

bu konuda seth godin "bu yazıyı arkadaşınıza gönderin" türü linklerin kişilerin makaleleri paylaşmasını hızlandırması açısından önemli bir araç olduğunu söylüyor. bu tür kolaylıklarla pürüzleri ortadan kaldırın diyor.

tanrı mimine kısaca bakalım. önceleri çok tanrı fikri varmış. mitolojide okuduk. aralarında sivrilenler olmuş (zeus). daha sonra tanrı sayısı azalmış. bir put, bir hayvan olmuş.. çünkü mimler tutunabilmek için evriliyorlar ve basitleşerek/kolaylaşarak ölmekten korunabiliyorlar. ancak somut varlıkların tanrı olmadığı ispatlanabilir bir durum. objeler yıkılabiliyor, hayvanlar öldürülebiliyor. tanrı daha yüce birşey haline gelmiş ve görünmez olmuş. onu inkar etmek de peşinen yasaklanmış. bu güçlü mim artık yıkılamaz duruma kadar evrilmiş. uzun zamandır da bu mim çalışıyor.. tanrı kadın veya erkek değildir türünde yardımcı mimlerle de her yıkıcı güce karşı savunmalı durumda son haliyle.

13. maslow: güçlü mimler yaratmada elimizdeki önemli verilerden biri. ancak her ekonomik düzeyde aynı sonucu vermiyor. konumuz maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi (Maslow's Hierarchy of Needs). abraham maslow, insanın bu hiyerarşi zincirine göre yaşamaya çalıştığına dair bir teori ortaya atıyor. yarattığınız mimler bu maddelerle çelişmemeli diyorlar. sırasıyla; fiziksel tatmin/ihtiyaçlar, yiyecek, yuva, uyku, güvenlik, bireyin özgüveni ve imajı, aşk, sevgi, aidiyet ve saygı olarak listeleyebiliriz sanıyorum.

yaptığımız son ankette de yarattığımız mini mimlerin daha çok hangi konularda olduğunu biz kendi aramızda araştırmış olduk. maslow'un sırasındaki bazı adımları zaten sağlamış olanlar bir sonraki admın kendisi için önemli olduğunu belirtmiş oldu bize. buna göre değerlendirecek olursak şu an itibariyle "sevdiğimiz şeyleri arkadaşlarımıza önermek" %26'lık oranla birinci sırada. ikinci sırada "cinsel konular"daki mimler %24, üçüncü sırada "aşk temalı" mimler %20, dördüncü sırada ise %10'luk oy oranıyla "saygı konusu" var.

sevdiğimiz şeyleri önerme seçeneği birinci olması beklenen bir yanıt idi çünkü biz bu sitede tam da bunu yapıyoruz. beğendiğimiz mimleri birbirimize gösteriyoruz. cinsel konuların ikinci sırada oluşu da bu kategorideki mimlere zaafımız olduğunu gösteriyor. saygı ise yine ego ataçlı bir unsur ve tam da bu site gibi tüm dünyadaki komünlerin en önemli işleyiş mekanizmalarından biri..

14. özdeşleşme: kişinin bir grupla/kitleyle kendisini özdeşleştirme şansı verin. şanssızlar, sürekli ezilenler, elitler, aydınlar, feministler, sözlükcüler vb.. ruhunu bir mimin sağladığı oluşumlar sahip olduğu çok kişilik güç sayesinde ayakta kalabilme ve yayılabilme konusunda daha şansılı olabilirler. bireyler, arkadaşlarını bu grubun içerisine dahil etme güdüsüyle mimin reklamını yapıp onun yararına çalışan karıncalar haline gelecektir.

bir mimin her zaman kötü anlamda kullanıldığını düşünmek olayın kapsamını tam olarak kavrayamama anlamına geliyor. örneğin "tanrı mimi" dediğimizde bu söylem tanrının varlığı veya yokluğu ile ilgili bir bilgi içermiyor. sadece tanrı fikrinin insanlar üzerinde bir virüs şeklinde davrandığının tespiti yapılmış oluyor.

yine sık karıştırılan bir mevzu, propaganda ile mim birbirinden farklı iki kavram. propaganda, sonuçlarını kabul ile karşılayacağımız veya nötr kalacağımız bir düşünüm (mindset) yaratırken; mimler bilinçli veya bilinç dışı aktif katılıma (faaliyet, tepki, aksini iknaya çalışma vb.) iten düşünümler yaratır.

memetik yazı dizisine ait diğer yazılar

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

memetik 2: mim ve memetik

riley — Fri, 21 Jan 2005 06:22:00 GMT

hafif beyler bir miktar açıklamıştı mimin ne olduğunu. artık hakkında daha çok şey biliyoruz. özet geçip detaylandırayım. richard dawkins diyor ki; nasıl bazı kalıtımsal özellik dediğimiz şeyler genlerle nesilden nesile aktarılıyorsa, bazı davranışlarımız/bilgilerimiz/deneyimlerimiz/.. de adına kültürel gen dediğimiz (meme, biz mim diye çevirdik, paga'nın sayesinde) şeylerle nesilden nesile aktarılıyor. en basit örneği, lise hocalarının takma adları.. 20 yıl bile geçse öğrenciler değiştiği halde lakapları aynı kalıyor. veya şu efsane yükseklik korkumuz, rüyamızda düştüğümüzü görme olayı..

bu bilgiler (veriler diyelim kısaca) virüslere benziyorlar davranışları gereği. bir kişiye izlediği filmden, arkadaşının bir söyleminden veya gözlem ile bulaşıyorlar ve bulaşan kişinin çevreye anlatmasıyla veya bizzat o hareketleri yapmasıyla kendilerini başka kişilere kopyalıyorlar. dawkins bu kopyalayıcı (replicator) fikirleri, insanı taşıyıcı olarak kullanan parazitler olarak betimlemiş.

geçmişte bilimadamları zürafaları inceleyip uzun boyunlu olmalarını ağaçlardaki yüksekteki canlı kalabilen yapraklara ulaşabilmek amacıyla nesiller boyu evrilerek uzama ihtiyacından kaynaklandığını sanmış. ancak sonradan kısa boyunlu hayvanların yüksek yapraklara erişemediği için aç kalıp öldüğünü, o bölgede sadece uzun boyunlu olanların karınlarını doyurabildikleri için hayatta kalabildikleri (survive) sonucuna varmışlar (doğal seleksiyon). mimler her iki mekanizmayı kullanarak hayatta kalabilirler. hem duruma göre kendisini en çok kopyalayabileceği şekle bürünürler (bir dedikodunun çarpıcılığını arttırmak için veya sadece bulaştığı kişinin zihninde mutasyona uğrama örneği) hem de en kopyalanmaya müsait olanlar (bu şartları daha sonra inceleyeceğiz) hayatta kalıp kendilerini kopyalayabilirler.. kopyalanmak için en uygun şekle evrilemeyenler ölür. (gün içinde pek çok mim ile karşılaşıyoruz ancak bunlardan çok azı mahir etkisi yaratabiliyor)

mimler evrim sürecinde mutasyon geçirerek veya başka mimle kombine (recombination) olarak gelişirler. bu kombine mimlere mim kompleksi (meme complex), diyorlar. verilen örnekler biraz sivri; din, hacking subculture, punk, underground örgütler, terror.. konunun yeni olmasından ötürü mim komplekslerine mim deme hatasına düşüldüğünü görüyoruz.

mim'lerin davranışlarının sosyal hayata etkisini inceleyen bilime de memetik (memetics) demişler. memetik, araç olarak "dil"i kullanıyor. biyolojik "nesil değişimi" şartına bağlı olmadığı için kültürel evrim, canlıların biyolojik evriminden çok daha hızlı (sonucunda trendler hızlı değişir). genler ile mimlerin en büyük farkı; mimler bulaştıkları (infect) insan tarafından zihinde işleme koyulur/üzerinde düşünülür ve yeniden şekillenir. ancak genler nesil değişimiyle şekillenir.

mimler bu bulaşıcı ve yayılıcı yapılarından ötürü zihin virüsü olarak da adlandırılabilir. bu virüsler; fikir, özlü veya argo söz, ilginç bir resim/fotoğraf/olay, doğruluğundan emin olunmayan veya sorgulanmayan ancak içeriğine inanılan söylentiler/dedikodular/şehir efsaneleri, mırıldanan melodiler, trendler vb. şeyler olabiliyor.

bu zihin virüslerinin jargonuna biraz bakacak olursak akılda daha kolay şekillenecektir. bir mim bulaşmış kişiye memeoid veya host (taşıyıcı) diyorlar. "bulaşma"; "inanma", "benimseme" ile eşdeğer. mimler bulaşma stratejisine (infection strategy) sahip olabiliyorlar. örneğin; "ölüm korkusu stratejisi" bizi bazı mimlere savunmasız kılıyor. "ölümden sonra hayat var" virüsüne inanmak gibi, üzgünüm örnek için. "vatan uğruna", "ezen ezilen savaşı" gibi örnekler de verilebilir.. yine mizah da en güçlü stratejilerden biri. bulaşım iki türlü konumlandırılabiliyor. auto-toxic (taşıyıcının kendine zarar veren. örn: askeriye doktrini, kamikazeler) veya exo-toxic (taşıyıcı dışındakilere zarar veren. örn: nazizm).

bazı mimler kendilerine yardımcı mimlerle güçleniyorlar ve mim komplekslerini yaratıyorlar demiştik. bu yardımcı mimlere co-meme deniyor.

mimler, bulaşabilmek için kişilere bilinç (mantıksal; örneğin iş arkadaşını sırtından bıçaklayıp kariyerde bir adım yükselme, veya iki sevgiliyi barıştırmak için beyaz yalan) düzeyinde veya bilinçaltı (duygusal diyelim; ego tatmini, statü kazanma, popülerite kazanma, saygı kazanma vb. örneğin bir dedikoduyu komşuya anlatmak için duyulan karşı konulmaz istek) düzeyinde vaadler sunar. bu vaadlere bait diyorlar. örneğin bir çok dinde kurtuluş/mutluluk vaadi ortaktır. bu ödüle ulaşmak için bu mim kompleksinin yayılması istenir.. yine "özgürlük", "güvenlik", "ekonomik rahatlık" da vaadlere örnek olarak gösterilebilir. (politikacı virüslerini hatırlayın. veya amerika'nın yaptığı savaşın nedenini özgürlük kazandırmak şeklinde göstermesinin bu mekanizma ile çözülebildiğini düşünün.)

bu çok bulaşıcı bestelere veya melodilere de "kulak solucanı" (kökeni almanca: ohrwurm, ingilizce: earworm) diyorlar. örn: "don't worry, be happy"..

mim komplekslerine karşı yine mimler nedeniyle geliştirdiğimiz dirence de vaccime (vaksim okunur) diyorlar. örnekler; muhafazakarlık (yeni mimlere karşı olma), radikallik (yeni bir mimi benimseyip, tüm eskilerine kapalı olma), new age akımı (estetik ve mistik mimleri kabul edip eskilerine kapalı olma) gibi..

bir diğer bulaşma metodu da kişinin gördüğünü bilerek veya bilmeyerek sahiplenmesi/taklit etmesi. buna da mimic diyorlar. gördüğümüz bir el şakasını, tiki veya davranış sistemlerini (görgü kuralları, jargon, şiddet) taklit etme durumu..

özetle mimler aslında her tür kültürel veri. ama bazılarını arkadaşlarımıza anlatmak, bizzat kendimiz felsefe olarak almak veya başkalarına göstermek için daha fazla ihtiras duyuyoruz, bazılarına ise daha az.. mimlerin bulaşıcılığına karşı verdiğimiz bulaştırma tepkisi nedeniyle forward e-posta sapıklıkları, forumlarda birşeyler anlatma çılgınlığı, chat çıldınlığı veya bildirgec.org, hafif.org veya limk gibi mim siteleri doğuyor. sürekli birşeyler bize bulaşıyor ve biz başkalarına bulaştırıyoruz. güçlü mimleri yıllar sonra da hatırlayabiliyoruz, güçsüzleri tüketip unutuyoruz. zihnimizdeki mim havuzumuzu genişletip ruhumuza zenginlik katıyoruz. internet de sağladığı iletişim hızı nedeniyle bu memetik süreci hızlandırıyor.

memetik yazı dizisine ait diğer yazılar

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

memetik 1: dijital ve analog yaşamda veri

riley — Tue, 18 Jan 2005 20:38:00 GMT

bir yazı dizisi hazırlıyorum, çevrede olan şeyleri ve olabilecekleri daha rahat kavramak için. reklamcı ve pazarlamacıların eline geçmesinden çok korkuyorum ama farkına varanlar arasında çok dolaşacak gibime geliyor. kapsamı; dijital ve analog ortamda verinin konumu, dijital ve analog ortamda verinin yayılımı, mim (meme) ve memetik, virütik pazarlama (viral marketing), büyük ve küçük virütik pazarlama örnekleri, mimler ve blog siteleri, türkçe içerikte blog siteleri ve kültürel evrim, semantik web google ve blog siteleri..

bazı yazılar sıkıcı olabilir, ama bir sonraki yazı için bazı tanımlamaların yapılması gerekiyor.

bu yazı dizisinin ilgilendirdiği muhtemel kişiler; tasarımcılar, yazarlar (blog sitesi sahipleri, basılı yayın yazarları, senaryo yazarları, reklam yazarları, best seller yazarları), malesef reklamcı ve pazarlamacılar, sinemacılar, televizyoncular, yaratıcı grup, internet kullanıcıları..

dijital ve analog yaşamda veri
günümüz yaşayışına bakarak hayatı ikiye bölelim bir süre; dijital ve analog hayat. dijital hayat bilgisayar başındayken, telefonla konuşurken, tv izlerken, internet üzerindeyken vs. deneyimlediğimiz hayat, diyebiliriz. analog hayat ise bedenlerimizin varolduğu, duyu organlarımızın tamamına hitap eden fiziksel gerçeklik tabanlı hayat..

veri dediğimiz şey, bir görüntü, ses, sözcük, fikir, söylem, yaşanmış bir olay, bir insan yaratımı, ticari veya sosyal bir mesaj, bir şey hakkında bir bilgi/veri olsun. bu verinin iki ortamda yayılımını karşılaştıralım:

erişilebilirlik (accessibility): dijital ortamda veri fiziksel özelliklerinden arınıyor ve bulunduğu medyanın sınırlarında hareket edebiliyor. internet hızı veya bulunduğu donanımın okuma/yazma hızı gibi.. analog ortamda ise veri coğrafi ve fiziksel esasların çerçevesinde yayılabiliyor. bu bazen avantaj bazen de dezavantaj olabilir.

örneğin; dijital ortamın avantajlarını kullanarak bir fotoğtafı dünyanın öbür ucundaki birine birkaç saniye içerisinde ulaştırabiliyoruz. ancak bazen ise bir divx filmi birkaç saatte download etmek yerine sokak satıcısından birden fazla filmi çok kısa sürede satın alabiliyoruz.

analog ortamın kısıtlamaları olduğu gibi dijital ortamın da farklı kısıtlamaları var diyebiliriz. bu nedenle veriyi iletmek için en uygun yöntemi seçiyoruz. farklı medyalar farklı kitlelere ulaşabiliyor. örneğin, gazete okuyucuları, internet okuyucuları veya radyo dinleyicileri gibi. yine veriyi dağıtacağımız/ileteceğimiz medyumu seçerken teknik nedenlerle birlikte alıcının da durumuna göre karar vermemiz gerekiyor.

kullanılabilirlik (usability): günümüz post modern hayatında dikkat dağıtıcı mesajlar (reklamlar, arkadaşlar, iş hayatı, politik propogandalar vs.) nedeniyle oluşan kirlilik de verinin hedefine ulaşabilmesi için aldığı yolun mümkün oldukça basitleşmesini gerektiriyor. örneğin; turistik bir harita veya rehber özelliği taşıyan bir broşür cebe sığabilecek şekilde hazırlanır. çünkü bir gezgin en kolay şekilde taşıyabileceği haritayı yanına alacaktır. yahut web siteniz eğer ana akışa hitap etsin istiyorsanız pek çok farklı çözünürlükte ve internet tarayıcısında doğru görülebilecek şekilde ve bilgisayar bilgisi az olanların da çabasız çözebileceği düzende hazırlanmalıdır.

günümüzde artık antropologlar, reklam ve pazarlamacılar, grafik tasarımcılar ve endüstri tasarımcıları birlikte çalışarak daha çok insana hitap edebilecek daha kolay araçlar üretmeye çalışıyorlar.

süreklilik (continuity): süreklilik tam karşılığını veriyor mu emin değilim. söylenmek istenen daha uzun ömürlü veriler. örneğin bir bilgiyi kağıda yazıp sakladığınızda 300 yıl sonraki insanlara bu kağıdın ulaşma ihtimali düşük olabilir. yine dijital ortamda da bazı sorunlar yaşanabilir. örneğin 10 yıl önce yaptığınız bir kısa filmi sakladığınız video formatı şu anki göstericiler tarafından gösterilemeyebilir. bu gibi sorunlarla karşılaşmamak için veri, en sürekli kalabilecek biçimde saklanmalıdır.

internet, sunduğu olanaklar nedeniyle analogtan dijitale geçişte hızlandırıcı olmuştur, diyebiliriz.

sürekliliğin önemini şöyle bir örnekle verebiliriz; mesaj içeren bir billboard ne kadar uzun süre yayında kalırsa, o kadar çok kişiye ulaşabilir.

bazı medyumlar da yapısı gereği kısa sürelidir. örneğin bir aylık dergiyi 1 ay süreyle zaman zaman okuruz ve ertesi ay arşive kaldırılır veya çöpe atılır. dolayısıya dergi reklamları ayda 1 güncellenebileceği bilinerek hazırlanır. gazete ise günlük tüketim ürünüdür. bir reklam ertesi gün kitlesinin tepkisine göre güncellenebilir. günlük gazete tüketildikten sonra çöpe atılır.

memetik yazı dizisine ait diğer yazılar

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Grunge Tasarım Kaynakları

riley — Mon, 25 Aug 2008 16:25:00 GMT

Yaklaşık bir ay önce yayına başlayan ve takip edilmeyi ziyadesiyle hakeden tasarım blogu design shard, grunge tasarım kaynaklarından oluşan oldukça geniş bir koleksiyon oluşturmuş. Bu koleksiyon; çeşitli grunge tasarım derslerini (web site tasarımı, fırça yapma, fotoğraf oluşturma vs.), textureleri, ps fırçalarını, fontları, ilham verici web site adreslerini, ücretsiz wordpress temalarını ve grunge tasarım üzerine yazılmış ilginç makaleleri içeriyor. Koleksiyona buradan ulaşabilirsiniz.

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

keybr

riley — Sun, 24 Aug 2008 18:34:00 GMT

keybr online olarak her yerde çalışma imkanı bulabileceğiniz, yazma kabiliyetinizi geliştirmek amacıyla kullanabileceğiniz bir klavye uygulaması.

size klavyenin üst kısmında vereceği uzunca bir cümleyi yazmanız ve tamamlamanız karşılığında size yazma hızınız ve hatalarınızı gösteriyor.

hatasız yazma ve klavye konusundaki verimliliğinizi artırmak amacıyla kullanbileceğiniz online bir araç olan keybr umarım işinize yarar.

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Olimpiyat heyecanı masaüstünüzde

riley — Tue, 19 Aug 2008 18:49:00 GMT

Beijing Olympic 2008

Dünyanın en iyi sporcularının yarıştığı olimpiyatların, 2008 yılında düzenlendiği, pekin olimpiyatları için hazırlanmış, ekran koruyucular ve duvar kağıtları ile olimpiyat heyecanını masaüstünüze taşımak isterseniz, bu sayfadan ekran koruyucularına ve duvar kağıtlarına ulaşabilirsiniz.

wallpapers and screensavers

Bu sayfada bulunan amblem, maskot, poster, fotoğraflar'da ilginizi çekecektir.

Beijing Olympic 2008 posters

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

Dünya'nın en büyük Unix Cheatsheeti*

riley — Fri, 22 Aug 2008 14:32:00 GMT

*Cheatsheet:Profesörlerin izin verdiği, sınava yanınıza alarak girebileceğiniz ve içine ne isterseniz yazabileceğiniz, önlü arkalı kullanabileceğiniz eğer boş yer kaldıysa köpeğinizin fotoğrafını bile koyabileceğiniz 8×11 inch boyutlarındaki doldurulmadan önce düz beyaz olan kağıt (Tanım: Ekşi Sözlük'ten inaf)

İpucu kağıdı ya da kopya kağıdı olarak özetleyebiriz.

Sistem

Çalışan çekirdek ve sistem bilgileri

uname -a # Çekirdek (kernel) sürümünü verir (ve BSD sürümünü)
cat /etc/SuSE-release # SuSE sürümünü verir
cat /etc/debian_version # Debian sürümünü verir

Donanım Bilgileri
Kernel detected hardware
Çekirdek tarafından tespit edilen donanım

dmesg # Tespit edilen donanım ve boot mesajları
lsdev # Yüklü donanım ile ilgili bilgiler
dd if=/dev/mem bs=1k skip=768 count=256 2>/dev/null | strings -n 8 # BIOS'u okur
Linux
cat /proc/cpuinfo # CPU modeli
cat /proc/meminfo # Donanım hafızası
grep MemTotal /proc/meminfo # Fiziksel hafızayı gösterir
watch -n1 ‘cat /proc/interrupts’ # Kesmeleri (Interrupt) takip edin
free -m # Used and free memory (-m MB için)
cat /proc/devices # Düzenlenmiş (Yapılandırılmış-Configured) araçlar
lspci -tv # PCI donanımı gösterir
lsusb -tv # USB donanımı gösterir
lshal # Tüm donanımı özellikleriyle birlikte gösterir.
dmidecode # Show DMI/SMBIOS: BIOS'tan hw bilgisini alır

Kalabalık etmesin diye sadece bir kaç komutu buraya yazdım. İlginizi çektiyse tamamını http://cb.vu/unixtoolbox.xhtml adresinde bulabilirsiniz.

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

dünyanın en renkli 25 gölü

riley — Sat, 23 Aug 2008 17:52:00 GMT

insan gözü, cisimlerin, ışığı farklı dalga boylarına denk gelecek şekilde yansıtması sayesinde, cisimleri farklı farklı renklerde algılar. bu renkler kimi zaman insanı ürpertirken, kimi zaman da tahrik eder, büyüler. kendinizden tutun da etrafımıza her baktığımızda bu renklerle karşılaşırız. renklerin hakim olduğu başka bir yer ise doğadır. doğanın renkleri genellikle daha büyüleyicidir, çünkü doğaldır.

green lake - wili

durum böyleyken burada, bu büyüleyici renklerle bezeli 25 tane gölü sıralamış.

red salt lake - paddino

göllerin hepsini birden göreceğiniz gibi, sitenin ağırlıklı renklere göre ayırdığı bölümlere de bakabilirsiniz.

positiv

pembe ve kırmızı göller.
turkuaz ve mavi göller.
sarı ve yeşil göller.
günbatımında göller.

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage

firefox 3 eklenti yarışması !

riley — Sat, 23 Aug 2008 20:46:00 GMT

mozilla, düzenlediği firefox için en iyi eklenti yarışmasının sonuçlarını açıkladı. Üç kategoride açıklanan yarışma sonuçları şöyle;

en iyi yeni eklenti

en iyi güncellenen eklenti

en iyi müzik eklentisi

fire.fm

ayrıca, mozillanın yarışma sonuçlarını açıkladığı blog zayfası şurada.

yarışma afişi

Bu yazı riley tarafından bildirgec.org adresli sitede yayımlanmak üzere yazılmıştır. Kaynak gösterilmeksizin kopyalanamaz.

Pilli Projeleri: Pilli.com: Kolektif Bağımsız İçerik | Sosyomat.com: Arkadaşını Etiketle | Put.io: Online Cloud Storage