Bu uygulamadan önce, "MEB Talim Terbiye Kurulu" adında bir kurul vardı. Bu kurul, sadece kendi içinde karar vererek, çeşitli kitaplara MEB onayı verirdi. Bir çok kesim, bu kurulun kalkması gerektiğini; zira bu kurulu teşkil eden insanların, yanlı kararlar verebilmesinin muhtemel olduğunu, vurgulayıp durdular. MEB da bunu haklı bulmuş olacak ki bu kurulu kaldırdı. Bununla birlikte, zaten okuma fakiri olan ebeveynler, çocuklarına hangi kitapları tavsiye edeceklerini bilemediler. Bu ihtiyaca binaen, MEB yeniden bir kurul oluşturdu. Ama bu defa, değişik kesimlerden uzman ve akademisyenlerden (Ahmet Turan Alkan, Alev Alatlı, Attilâ İlhan, Beşir Ayvazoğlu, Doğan Hızlan, Mehmet Doğan, Ebubekir Eroğlu, Enis Batur, Fatih Andı, Hasan Akay, Hilmi Yavuz, İskender Pala, Kazım Yetiş, Konur Ertop, Mehmet Çelik, Murat Belge, Mustafa Kutlu, Mustafa Ruhi Şirin, Mustafa İsen, Nabi Avcı, Nursel Duruel, Ömer Faruk Huyugüzel, Ömer Lekesiz, Ramazan Kaplan, Rasim Özdenören, Selim İleri, Sevinç Çokum, Şerif Aktaş, Şeyma Güngör, Tahsin Yücel, Talat Halman, Taha Akyol, Teoman Duralı, Turan Oflazoğlu, Zeki Coşkun) birer liste hazırlayarak kurula göndermeleri istendi. Seçilecek kitapların yazarlarının, hayatta olmayanlardan olması şartı; MEB'nın, hayatta olan yazarla anlaşmaya vararak, rant temin ediyor eleştirisine maruz olmamak amacıyla konuldu. Bu eserler, öğrencinin sözcük dağarcığını kuvvetlendirecek, kültürümüze, ahlakımıza ilişkin değerleri taşıyacak, okuyanların ufuklarını açmasına yardımcı olacak olanlardan seçildi. Sadece tavsiye niteliği taşımaktan öteye gitmeyen liste, zaman içinde yenileri eklenerek uzatılacak.
Bu noktada MEB suçlamak yerine bu özgürlük ortamını kendi emellerine alet etmek isteyen yayın evlerini kınıyorum. Bunun kıyasını artık veli kendisi yapmalıdır. Pollyanna alınıp evirilip çevirilip içi boşaltılıyorsa bunu adı Pollyanna değildir benzer bir hikayedir. "Bunu adını değiştirmeden yayınlayamazsın" gibi bir kural olmadır. Bunu denetimini MEB iş yükü (bu 100 kitaplık listenin ileride genişleyeceği ve her yıl yüzlerce kitapevinin bu aynı isimli kitaplardan kendilerinin hazırlayıp bastığını hesaba katarsak) dolayısıyla yapamaz. Türkiye'de, "Türkiye Yayıncılar Birliği" adında bir birlik vardır. Bu birlik kendine bağlı üyelerin denetimini yapmalıdır. Bir kitap basılmadan önce bir sürü kişi tarafından okunmaktadır. Böylesi bir içeriğin kasıtsız bir hata sonucu basım aşamasına geçmesi mümkün değildir.
Şikayetler MEB'nın hazırlattığı ;
Tekerlemeler1
Türkçede Deyimler
Türk Atasözlerinden Seçmeler
Türk Bilmecelerinden Seçmeler
Türk Ninnilerinden Seçmeler
Türkülerden Seçmeler
Türk Manilerinden Seçmeler
kitapları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu içeriği MEB'lığı kendi hazırlayıp basıma göndermişse bunu üzerinde tahrifat yapan yayın evleri suçludur. MEB bunu bu haliyle hazırlamış ve onay vermişse kendisi suçludur. Eğer Bakanlık bir içerik belirlememiş sadece "Türk Bilmeceleri" gibi bir başlığı temel eserler listesine almışsa denetimini yapamayacağı bir işe onay vermekle suçlu duruma düşen olmuş olur. Bildiğim kadarıyla MEB bu eserlerden bir kısmını kendi imkanlarıyla basıp ilkokullara, kütüphanelere gönderdi. Yani herhangi bir MEB yayınevi satış mağazasından alacağınız 100 temel eser listesindeki eseri; bir de özel bir yayınevinden alınanla karşılaştırınız bakalım ne gibi farklar var.
Şikayetin odaklandığı bir başka nokta ise; yabancı eserlerde "çeviri hırsızlığı" yapılmasıdır. Bu bana kalırsa yayıncıların kendi meselesidir. Meslek odaları, gibi örgütlenmeler, meslekdaşları üzerinde yasaların verdiği bir güç neticesinde, kanuni bir yaptırıma haizdirler. Meslek ahlakına ters, kanun ve yönetmeliklere aykırı, diğer meslektaşlarının haklarını gasp edici, bir uygulamayı gerçekleştiren yayın evlerine baskıyı, yine diğer yayınevleri ve meslek örgütleri yapmalıdırlar.
“100 Temel Eser” ve yazarları şöyle:
Dede Korkut Hikâyeleri (İlköğretim İçin Uyarlama)
Mevlana'nın Mesnevisinden Seçme Hikâyeler (İlköğretim Çocukları İçin Seçme Hikâyeler)
Karagöz ile Hacivat (İlköğretim İçin Seçme Hikâyeler)
Vatan Yahut Silistre (Namık Kemal)
Ömer'in Çocukluğu (Muallim Naci)
Gulyabani (Hüseyin Rahmi Gürpınar)
Şermin (Tevfik Fikret)
Altın Işık (Ziya Gökalp)
Yalnız Efe (Ömer Seyrettin)
Çocuk Şiirleri (İbrahim Alaaddin Gövsa)
Hep O Şarkı (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)
Peri Kızı ile Çoban Hikâyesi (Orhan Seyfi Orhon)
Uluç Reis (Halikarnas Balıkçısı-Cevat Şakir Kabaağaçlı)
Damla Damla (Ruşen Eşref Ünaydın)
Bağrıyanık Ömer (Mahmut Yesari)
Domaniç Dağlarının Yolcusu (Şukufe Nihai)
Evvel Zaman İçinde (Eflatun Cem Güney)
Cumhuriyet Öncesi Yazarlardan Çocuklara Hikâyeler (Mehmet Seyda)
Gururlu Peri (Mehmet Seyda)
Akın (Faruk Nafiz Çamlıbel)
Havaya Uçan At (Peyami Safa)
Benim Küçük Dostlarım (Halide Nusret Zorlutuna)
Sevdalı Bulut (Nazım Hikmet)
Kuklacı (Kemalettin Tuğcu)
Yer Altında Bir Şehir (Kemalettin Tuğcu)
Arif Nihat Asya'dan Seçme Şiirler (Arif Nihat Asya)
Sait Faik Abasıyanık'tan Seçme Hikâyeler (Sait Faik Abasıyanık)
Koçyiğit Köroğlu (Ahmet Kutsi Tecer)
Az Gittik Uz Gittik (Pertev Naili Boratav)
Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi (Cemal Süreya)
Çocuklara Şiirler (Vehbi Cem Aşkun)
87 Oğuz (Rakım Çalapala)
Yonca Kız (Kemal Bilbaşar)
Bitmeyen Gece (Mithat Enç)
Halime Kaptan (Rıfat Ilgaz)
Gümüş Kanat (Cahit Uçuk)
Vatan Toprağı (Mükerrem Kamil Su)
Barbaros Hayrettin Geliyor (Feridun Fazıl Tülbentçi)
Eşref Saati (Şevket Rado)
Nasreddin Hoca Hikâyeleri (Orhan Veli)
İnci'nin Maceraları (Orhan Kemal)
Allı ile Fırfırı (Oğuz Tansel)
Tiryaki Sözleri (Cenap Şahabettin)
Keloğlan Masalları (Tahir Alangu)
Billur Köşk Masalları (Tahir Alangu)
Osmancık (Tarık Buğra)
Balım Kız Dalım Oğul (Ceyhun Atuf Kansu)
Falaka (Ahmet Rasim)
Bir Gemi Yelken Açtı (Ali Mümtaz Arolat)
Üç Minik Serçem (Necati Cumalı)
Memleket Şiirleri Antolojisi (Osman Atilla)
Ülkemin Efsaneleri (İbrahim Zeki Burdurlu)
Anılarda Öyküler (İbrahim Zeki Burdurlu)
Aldı Sözü Anadolu (Mehmet Önder)
Göl Çocukları (İbrahim Örs)
Miskinler Tekkesi (Reşat Nuri Güntekin)
Tanrı Misafiri (Reşat Nuri Güntekin)
Ötleğen Kuşu (Halil Karagöz)
Arılar Ordusu (Bekir Yıldız)
Yankılı Kayalar (Yılmaz Boyunağa)
Yürekdede ile Padişah (Cahit Zarifoğlu)
Serçe Kuş (Cahit Zarifoğlu)
Bir Küçük Osmancık Vardı (Hasan Nail Canat)
Tekerlemeler1
Türkçede Deyimler1
Türk Atasözlerinden Seçmeler1
Türk Bilmecelerinden Seçmeler1
Türk Ninnilerinden Seçmeler1
Türkülerden Seçmeler1
Türk Manilerinden Seçmeler1
Küçük Prens (A. de Exupery)2
Şeker PortakaIı (Jose Mauro de Vasconcelos)2
0liver Twist (Charles Dickens)2
Alice Harikalar Ülkesinde (Lewis Carrol)2
Gülliver'in Gezileri (Swift)2
Define Adası (Robert Louis Stevenson)2
Robin Hood (Howard Pyle)2
Tom Sawyer (Mark Twain)2
Ezop Masalları2
Andersen Masalları I-II2
Üç Silahşörler (Alexander Dumas)2
La Fontaine'den Seçmeler (La Fontaine)2
Pinokyo (Carlo Collodi)2
80 Günde Devr-i Alem (Jules Verne)2
İnci (John Steinbeck)2
Beyaz Yele (Rene Guillot)2
Peter Pan (James Matthew Barrie)2
Uçan Sınıf (Erich Kastner)2
Yağmur Yağdıran Kedi (Marcel Ayme)2
Ölümsüz Aile (Natalie Babbitt)2
Yaşlı Adam ve Deniz (Ernest Hemingway)2
Mutlu Prens (Oscar Wilde)2
Şamatalı Köy (Astrid Lindgren)2
Momo (Michael Ende)2
Heidi (Johanna Styri)2
İnsan Ne ile Yaşar (Leo Tolstoy)2
Sol Ayağım (Christy Brown)2
Hikâyeler (Anton Çehov)2
Değirmenimden Mektuplar (Alfonse Da2udet)
Pollyanna (Elaanor Porter)2
1:Hazırlatılacak eserler 2:Dünya edebiyatı
Yayıncılar böyle tavsiye bir listenin olmasından şikayetçiler. Onlara göre öğretmenlerin tavsiye ettiği kitapların okunmasında fayda var. Bana kalırsa böyle bir listenin aydınlarca hazırlanan listelerden süzülmüş olması çok güzel böyle bir derlemeyi başka bir imkanla hazırlatmak olası değil. Öte yandan bir liste hazırlarsanız her zaman eleştirilecek bir hedef koymuş olursunuz ortaya. Her öğrenci bu kitapları okuyacak, başka bir şey okuyamayacak, öğretmenler bundan başkasını tavsiye edemeyecek, gibi bir uygulama olamaz, zaten böyle bir zihniyet olsa Talim Terbiye Kurulu Kaldırılmazdı. Ben işine saygı duyan bir öğretmenin tavsiye edeceği kitabı çocuğuma öncelikli olarak okuturdum. Çünkü herkes için beraberce düşünülmüş genel bir listeden çok, onu daha iyi tanıyan öğretmenin çocuğumun ihtiyacına ve karakterine daha uygun bir kitabın tavsiye edebileceğini düşünürdüm. Her zamanda böyle geniş bir çevrenin katkısıyla hazırlanmış listelerin olmasını da isterdim. Çünkü acaba Yaşar Kemal okuduğu kitaplardan hangisinden daha çok etkilenmiş, acaba İlber Ortaylı hangi romanın tarihimize yakın olduğunu düşünüyor, acaba Özay Gönlüm hangi maniyi sıkça söylemekten hoşlanırdı, demekten kendimi alamam. Atatürk'ün savaşta bile çadında yanından ayırmadığı bir romanın olduğunu ve bunu ara ara açıp bazı bölümlerini defaten okuduğunu öğrendiğimde gerçekten merak etmiştim. Bu gibi toplumumuzda yer edinmiş insanların birer ömürlük deneyimlerini bir kişinin yaşamına sığdırabilmek mümkün değil. Ancak onlara göre onların yaşamlarına yönverdiren eserleri okumak, toptan ülkemizin kültürünün bir özetini okumak olacaktır. Her vatandaş kültürünün nabzını tutabilecektir.
